Tessa en Pieter in Mozambique

Dag Nampula!

2007-07-15T13:40:00.000Z

Nampula, Mozambique

Het afgelopen half jaar hebben we nauwelijks iets geschreven. We vinden alles inmiddels redelijk normaal hier, zodat er weinig dingen zo bijzonder zijn dat ze via ons weblog de wereld in geslingerd moeten worden. En we hebben het best druk gehad, met veel werk, veel weekendjes weg en veel eten bij en met vrienden.

Nu is het allemaal toch ineens voorbij: ons huis is bezaaid met verhuisdozen, op ons werk worden de laatste rapporten en blokboeken afgemaakt en uitgeprint, en we nemen afscheid van collega's.

En nu we langzaam aan het weggaan zijn, merken we dat we het toch wel erg naar onze zin hebben gehad hier. Natuurlijk, de standaard verhalen over het lekkere weer, de mooie stranden en de unieke koraalriffen zijn allemaal waar. Maar we hebben zo lang geklaagd dat het zo moeilijk was om contact te krijgen met Mozambikanen, en er vrienden mee te worden. En gisteren, op ons afscheidsfeestje in Cafe Carlos, was toch zowaar meer dan de helft van de mensen zwart! Het was een onwijs leuke avond, met heerlijk eten (OK, dat hebben we nog in Nederlandse handen gehouden, bedankt Ruud!), een lokaal muziek- en dansgroepje, en veel aardige mensen die we het liefst nooit zouden vergeten.

Wat een heerlijke hutspot van mensen was het hier in Mozambique: hartverscheurend arme maar toch hoopvolle Mozambikanen, wanstaltig rijke en vreselijk asociale Mozambikanen, de onbegrijpelijk streberige Indiers, de geflipte, te cynische of te meelevende europeanen, ex-huurlingen uit Zuid-Afrika, de missionarissen uit de VS, wat een heerlijk zootje bij elkaar!

Ja Mozambique, we gaan ervandoor. Leuk je te leren kennen, met je brandende zon, hozende regen, je taaie volk dat wel tegen een stootje kan, betoverende onderwaterwereld, je bounty-stranden, met je malaria en AIDS, met je massa's springlevende kinderen en worstige baobabs. Met de geuren van baygon en DEET, geroosterde cashew, smeulend plastic, rotte dieselmotoren, maar ook van de verlossende eerste regendruppels, van eigengebakken brood, en van knoflokige vis. Met je chagrijnige blikken van hongerige agenten in te grote uniformen, je slaperige koppen van ambtenaren met te veel tijd en te weinig nut, je vastberaden benen van de houtskoolsjouwers, je steelse blikken van capulanagirls, en je lichtjes in de ogen van straatjochies die spelen alsof ze nog meer honger hebben dan ze echt hebben.

We zullen je missen - maar we komen zeker terug om te kijken hoe het met je gaat!

De komende 2 maanden hebben we gereserveerd voor een bescheiden expeditie door de rest van zuidelijk Afrika: via Malawi, Zambia, Botswana en Namibië naar Kaapstad. Op 26 Juli gaan we hier weg, en we zien jullie hopelijk eind September weer in Nederland en Duitsland!

Op de werkvloer van de UCM

2007-03-22T05:55:00.000Z

Het is al lang geleden sinds ik mijn bijdrage heb geleverd aan deze site! Erg jammer, vind ik soms, maar tegelijkertijd is het soms zo druk dat ik gewoon geen zin heb om s’avonds weer achter de computer te gaan zitten. Het feit dat ik niets schrijf betekent niet dat er niets gebeurt! Eigenlijk gebeurt er te veel om het allemaal te kunnen opschrijven. Maar goed, bij deze zal ik maar weer eens een poging wagen…

Soms moet ik oppassen dat ik mij niet te druk maak hier … 4 studiejaren met een team van 9 mensen draaiende houden is zeker niet eenvoudig! En dan heeft iedereen maar een beeld van Afrika dat het allemaal zo gemoedelijk is – het gaat hier zeker niet altijd the African way zoals jullie misschien wel denken maar muitas das vezes, estamos todo dia a correr (vaak zijn we de hele dag aan het rennen). De meeste Mozambikanen die ik ken hebben verschillende banen: overdag, s’avonds en in het weekend, om meer geld bij elkaar te sprokkelen. Vrije tijd en hobbies kennen ze amper, want ja, de familie heeft natuurlijk ook aandacht nodig! Het resultaat is vaak dat voor geen enkele baan de inzet 100% kan zijn. Dat is ook the African way.

Door gebrek aan personeel en een enorme toename aan activiteiten ben ik sinds januari aan het les geven als tutor in de tutorgroepen van het 4de jaar. De studenten uit dit jaar zijn toen begonnen met het volgen van dubbele blokken/ vakken. Voor mij betekent dit veel meer werk omdat ik naast mijn hoofdtaken (organisatorische & coordinatie-taken mbt problem based learning van de faculteit, organiseren en opzetten van het curriculum, coordinatie van blok-ontwikkeling door andere tutoren, begeleiden & supervisie van tutoren in hun onderwijstaken om maar een paar taken te noemen) ook met veel inhoudelijke taken bezig ben. Zo ben ik de afgelopen maanden bezig geweest om het blok internationaal privaatrecht te ontwikkelen – het eerste 4de jaars blok dat in januari van start ging en waarvan studenten in de eerste week van maart tentamen hebben afgelegd. Een blok in het portugees en volgens mozambikaans recht ontwikkelen is niet niets (zo heb ik toch nog iets aan de vakken rechtsvergelijking die ik ooit in Maastricht heb gevolgd). Ik ben best een beetje trots op mezelf. Mijn Portugese collega João was zelfs verbaasd hoe goed ik portugees schrijf – ik denk dat het in vergelijking met sommige Mozambikaanse collega’s of studenten niet slecht is maar wel verre van perfect natuurlijk! In ieder geval was het een pittig tentamen en van de 53 studenten hebben 12 het niet gehaald, maar het doet me goed om te zien dat het merendeel van de studenten er hard voor heeft gestudeerd. En ik heb veel van hen geeist (het niveau was zeker niet veel lager dan in NL).

Ondertussen zijn de tutorgroepen van het volgende 3de jaars blok internationaal recht van start gegaan. De studenten uit mijn groep zijn weer erg gemotiveerd en bereiden de tutorgroepen goed voor. Daarnaast probeer ik tijd vrij te maken voor begeleiding van docenten (waarvoor ik eigenlijk hier ben, een vorm van capacity building, dus). Concreet betekent dit dat ik zal deelnemen aan de tutorsessies van mijn collega’s en hen dan achteraf feedback zal geven over hoe het is gegaan. Ook zijn mijn collega Félix en ik bezig – in samenwerking met de onderwijskunde faculteit – een training te plannen bestaand uit ca. 7 workshops met betrekking tot PBL onderwijs. Hoop dat dat allemaal lukt, want ondertussen ben ik ook bezig een van de laatste 4de jaars blokken mensenrechten & regionale integratie te ontwikkelen dat vanaf mei gaat lopen. Druk genoeg dus.

We willen graag onze nieuwe dekaan uitnodigen voor de workshops PBL. Tot nu toe lijkt hij helaas nog niet zo geinteresseerd te zijn in onze onderwijs-activiteiten - wij hebben hem al meerdere malen uitgenodigd een onderwijsgroep bij te wonen - om de dynamiek daarvan te proeven - maar hij zegt steeds dat hij geen tijd heeft. Hij is heel druk met de financieën van de faculteit en andere organisatorische zaken (die hij naar mijn mening voor een groot deel aan de financiële directeur zou moeten overlaten). Verder heb ik gemerkt dat hij niet altijd op de faculteit aanwezig is - als pater is hij ook druk met bezigheden in de kerk. Het is een vriendelijke & sympathieke man, rond de 35, maar helaas heeft hij weinig werkervaring. Het lijkt me ook niet makkelijk als je net 7 jaar in Rome hebt gestudeerd en gepromoveerd bent en dan ineens allemaal managament-taken op je moet nemen terwijl je de organisatie niet kent en weinig echte werkervaring hebt. Daarom lijkt het me juist van belang dat hij het product van de organisatie – de onderwijs-activiteiten – leert kennen en natuurlijk de mensen die daarmee bezig zijn. Ik heb voorgesteld om een wekelijks overleg te plannen met hem Félix, Abílio en mij om de lopende zaken te bespreken. De communicatie is namelijk ook een van de zaken die verbeterd zou moeten worden. We proberen hem zo goed mogelijk op weg te helpen – nu nog afwachten of het allemaal lukt.

Alsof het feit dat we veel te weinig personeel hebben en met 9 mensen de hele studie bestaand uit 4 jaren draaiende houden nog niet voldoende is, vertrekt binnenkort wéér een van onze beste docenten. Luís heeft een master mensenrechten in Zuid-Afrika gedaan en gaat werken voor de Nederlandse NGO SNV hier in Nampula. Leuk voor hem en ik gun het hem – maar stom voor ons. Dit is een van de grote problemen in ontwikkelingslanden in Afrika - en vooral in Mozambique waar het gebrek aan hoogopgeleide mensen groot is: NGO's zijn in principe de grote concurrenten van lokale organisaties en overheidsinstellingen. Zodra wij op de faculteit een goed iemand hebben die voor ons werkt en door ons getraind is gaat diegene naar een tijdje bij voorkeur voor een internationale NGO werken omdat salaris en arbeidsvoorwaarden daar veel beter zijn. Tenslotte zitten wij (de lokale organisatie dus) zonder voldoende goede mensen, moeten we weer nieuwe mensen aannemen, die weer opleiden….een vicieuze cirkel dus..... en voor ons heel vervelend (en niet bepaald bevorderlijk voor de ontwikkeling). Daarnaast zou natuurlijk ook het personeelsbeleid van de universiteit moeten verbeteren en daar zijn ze momenteel ook mee bezig (maar concurreren met NGO’s zal toch moeilijk blijven).

Ook al zijn er wel ups & downs, ik vind het werk hier met de studenten en sommige collega’s over het algemeen nog steeds wel erg leuk. Helaas is de situatie hier binnen de organisatie op dit moment zeker niet ideaal en ik merk dat het jammer genoeg langzaam toch bergafwaarts gaat, over kwaliteit gesproken. Hoe kan het anders met zo weinig mensen die zo veel moeten doen. Toch denk ik dat het in vergelijking met andere Mozambikaanse organisaties erg goed loopt hier. Ook ben ik ervan overtuigd, dat dit werk hier zin heeft. Investeren in onderwijs is zeker in Mozambique van groot belang en betekent investeren in een nieuwe generatie die wederom haar bijdrage kan leveren in de maatschappij. En als we geluk hebben heeft dit dan een multiplier effect. Ik hoop dat we met de workshops iets aan team-building en onderwijs-kwaliteit kunnen doen en daarnaast zou het natuurlijk van belang zijn dat onze nieuwe dekaan actief meedoet…dat blijft vooralsnog afwachten…

Het is een druk leven hier en het kost soms veel energie - ook door de temperaturen af en toe - maar tegelijkertijd is het zeker boeiend en interessant en zou ik het niet willen missen! Je hebt de vrijheid om initiatieven te ontplooien en veel verschillende zaken aan te pakken (alhoewel het nooit ophoudt en je altijd de indruk krijgt dat je toch te weinig doet). Mijn hoofd-doelstellingen voor dit semester zijn de goede afronding van het laatste jaar van de PBL opleiding (de Licenciatura); het begeleiden van collega’s en dan hoop ik erin te slagen om de directeur meer in het systeem te integreren en enthousiast te maken voor PBL.

Over een half jaar mogen jullie mij vragen of het is gelukt!

Pemba revisited

2006-12-02T11:47:00.000Z

Om te voorkomen dat jullie denken dat we echt de hele dag in de zee liggen zal ik jullie weer eens bijpraten over mijn professionele bezigheden hier in de rurale watervoorziening en wat dies meer zij.

In “mijn” kantoortje in Nampula is het veel drukker geworden. Een paar maanden geleden was ik meestal alleen op kantoor, met nog een paar mensen in het veld. De laatste tijd waren er 2 collega’s die sliepen, werkten en aten op ons minikantoor annex jeugdherberg. Daarnaast zitten er nu zeker 7 mensen continu in het veld. Het is wel veel leuker op die manier te werken, met wat mensen om je heen. Maar het was erg druk en chaotisch, we hebben echt groeistuipen. Zo hebben we binnen 2 weken 3 auto’s gekocht en 6 mensen aangenomen. Idioot hoor, ik met mijn brakke Portugees sollicitatiegesprekken voeren.

Ik heb vanuit het kantoor in Nampula op dit moment projecten lopen in alle fasen van de watervoorziening. We beginnen volgende week met een training in Pemba waar mensen opgeleid worden om een “estudo de base” uit te voeren, een nulmeting voor de behoefte aan drinkwater op het platteland. Daarnaast hebben we nu drie projecten voor het uitvoeren van “sitings”, hydro-geologisch onderzoek waarbij je de beste plaats bepaalt om een waterput te slaan. Ten slotte hebben we 2 “fiscalização” projecten lopen, waabij we toezicht houden op de constructie van de putten.

Na maanden van offertes heen en weer schuiven hebben we een paar weken geleden eindelijk opdracht gekregen voor het project in Pemba. Pemba is de hoofdstad van de provincie Cabo Delgado, en ligt helemaal in het noorden van Mozambique aan het strand. Nadat ons eerste bezoek aan de opdrachtgever door een kapotte auto niet door kon gaan, besloten we te gaan vliegen. Maar er waren geen vluchten op de dagen die we nodig hadden, dus werd het toch weer wachten tot een van de auto’s uit de garaga zou komen.

Uiteindelijk ben ik samen met collega Diamantina eergisteren naar Pemba gereden. Gelukkig waren alle gaten in de weg pas geleden opgevuld, dus we konden lekker doorrijden. Onderweg had ik bedacht dat ik het reservewiel vergeten was, en onderweg stikt het niet echt van de garages. Ook de ANWB laat het hier afweten, dus ik was blij dat we de 450 kilometer zonder ellende door konden rijden. Onderweg nog een indrukwekkende regenbui over ons heen gekregen, maar om 17:00 kwamen we veilig in Pemba aan.

Onze opdrachtgever, Aga Khan, heeft voor ons appartementjes gehuurd in Complexo Caracol, direct aan het strand. Ik had hier met Tessa al eens geslapen tijdens de jaarvergadering van ICCO, en toevallig krijg ik nu precies dezelfde kamer. De kapotte airco is vervangen, maar de douche lijkt nog steeds meer op een druipgrot dan op iets anders . Een half uur na aankomst lig ik in de schemering al in zee (dus toch!). Met vermaak denk terug aan Van der Valk hotels langs de snelweg waar ik in Nederland wel een sliep voor mijn werk.

Aga Khan Foundation is een islamitische NGO met haar wortels in Pakistan, weet ik na wat Googlen. Gisterochtend om 9:00 gaan Diamantina en ik kennismaken met de mensen daar, en het contract tekenen. Het kantoor zit naast het “Predio de sete andares”, het gebouw met de zeven verdiepingen, wat het hoogste is van Pemba. We worden erg koel ontvangen, het hele katoor lijkt wel een vrieskist door de loeiende airco’s. Gelukkig zijn de mensen aardig en meteen erg collegiaal. Mijn directe opdrachtgeefster heeft, zoals veel mensen hier in de watersector, een jaar in Delft gezeten. Verder zit het kantoor vol met een interessant internationaal mengsel van echte Mozambikanen, een paar bloedmooie Indianos-vrouwen (uit India of Pakistan, dat kan ik niet zien), en aan het accent te horen nog een groepje Duitsers.

Het tekenen van het contract duurt tot 14:30, want er moeten nog wat kleinigheden aangepast worden en dat gaat niet zo vlot door kapotte printers en netwerkproblemen. Tudo bem, ondertussen kunnen we mooi de details van de training bespreken die maandag a.s. begint en door Diamantina gegeven zal worden.

De training bestaat uit 3 dagen theorie (context en onderzoeksmethode) en 2 dagen praktijk in het veld. Na de training begint het veldwerk meteen, en ook dat spreken we door. Ik ben nog steeds niet helemaal aangepast hier, want ik had wel rekening gehouden met slechte wegen, ontbrekende bruggen, afwezigheid van telefoon en electriciteit, het begin van de zaaitijd voor de keuterboertjes, maar had even over het hoofd gezien dat het district Quissanga vol zit met leeuwen en olifanten, en dat je dus beter geen collega’s in de schemering het veld in kunt sturen. Dat wordt dus laat beginnen en vroeg ophouden, en dus een langere doorlooptijd.

Tijdens ons overleg wordt opeens heel het kantoor naar buiten geroepen, in Nederland zou je denken: brandoefening. Hier lopen we vanuit de airco-koelte een verstikkend hete en vochtige achtertuin in voor een jaarlijkse minuut stilte voor alle AIDS-slachtoffers. We staan in een kring, houden elkaars handen vast, en iemand legt uit dat Aga Khan een beleid heeft om besmette medewerkers en partners te laten behandelen met moderne medicijnen. Het is best een mooi moment, maar misschien wat kort. Na de minuut stilte lopen we weer naar binnen, terwijl een directeur aarzelend aan de spreker van zonet vraagt of dit echt alles was. Een afgemeten “Sim” is het antwoord. Om 14:30 schud ik even handen met de directeur en tekenen we de contracten. Later hoor ik van vrienden dat de man het niet zo nauw zou nemen met de regeltjes, zogenaamd een stereotype van de corrupte Mozambikaan. Och ja, in Nederland ben ik wel gekkere dingen tegengekomen bij klanten in de bouw.

We regelen nog wat laatste dingetjes, Diamantina spreekt met onze opdrachtgeefster af om zondag naar de kerk te gaan (maar dit was toch een islamitische club?) en om 17:00 begint het weekend. Een kwartier later lig ik in het warme water te kijken hoe Pemba er vanuit de Indiche Oceaan uitziet. Ik vind het best mooi.

’s Avonds eet ik met Petra en Andre, en hun kersverse dochter Julieta op een terras met uitzicht op strand en oceaan. Julieta is een lief Mozambikaans weesje dat ze geadopteerd hebben. Morgen gaan ze op bezoek bij de opa en oma van Julieta met grote zakken rijst, bonen en suiker. Ze staan nog aan het begin van de adoptieprocedure. Dat is me een zware bevalling! Meestal kun je de willekeur en chaos van de regeltjes hier gelaten langs je heen laten gaan, omdat er toch niet zoveel op het spel staat. Als het om geld gaat: de bedragen waar het om gaat zijn niet echt indrukwekkend. Als het om tijd gaat: wel irritant, maar met wat training van je geduld wen je daar wel aan. Maar als het om een kind gaat ben je natuurlijk emotioneel en serieus. Ik hoop dat het allemaal goed komt, het plan is dat ze samen kerst gaan vieren in Nederland. Maar er bestaat nog een risico dat ze op Schiphol terug worden gestuurd, hoewel het meisje al wel een paspoort en visum heeft.

Tessa komt me vandaag een weekendje opzoeken hier. Ze is al sinds januari niet meer in Pemba geweest en heeft zin in een beetje strand. Gelukkig heeft ze ook eindelijk weer eens wat positief nieuws over haar werk: een belangrijke collega heeft salarisverhoging gekregen en blijft daarom toch op de faculteit, en de nieuwe directeur van de faculteit is begonnen en blijkt heel sympathiek te zijn. We hopen dat de faculteit een nieuwe impuls krijgt zo, want de afgelopen maanden was het een treurige boel: geen directeur, dus geen beslissingen, en veel mensen die gedemotiveerd raakten of weggingen. Het enige waar ik bang voor ben: als het goed gaat op Tessa’s werk gaat het meestal slecht op mijn werk...

Verjaardagsfeestje!

2006-09-23T07:08:00.000Z

Op zaterdag, 2 September, was mijn verjaardag dus het werd tijd voor een feestje in onze mooie grote tuin! Uiteindelijk waren we de hele dag bezig om hem er een soort woonkamer van te maken incl. hangmat, zit- en loungehoek etc. Een fijne bezigheidstherapie. In Mozambique is een feest geen feest zonder "comida" (eten) en dus hebben we een "churrasco" (Bar-B-Q) georganiseerd met galinha, carne, saladas e mais... Van mijn collega heb ik een schitterende verjaardagstaart gekregen (bom aniversario, Tessa). Bij maar 15 graden 's nachts lieten de tropische temperaturen het afweten, een vuurtje was nodig om iedereen een beetje op te warmen. Het was een leuk feest - ook al hebben we jullie natuurlijk gemist.
De volgende dag hebben we nog lekker in onze groene woonkamer zitten te brunchen - dat is zeker niet de laatste keer dat we een feestje organiseren!

Lyanne in Mozambique!

2006-08-28T11:37:00.000Z

Vanuit Maputo vliegen we door naar Nampula maar hier blijven we maar 2 nachten. We reizen door in richting kust voor een lang weekend Chocas en Ilha de Moçambique. Eerst gaan we naar Chocas waar we heerlijk ontspannen in de huisjes vlakbij het prachtige witte strand en de blauwe zee. Regelmatig passeren de bewoners van het schiereiland ons huisje om schelpen, kreeften of kokosnoten te verkopen. We kopen een grote mand met kreeften en vers gevangen vis voor het avondeten dat de baas van de huisjes voor ons zal klaarmaken. Ook kopen we kokosnoten voor de Mozambikaanse specialiteit ‘arroz de coco’. ‘s Avonds zitten we dan ook heerlijk te smullen! Het is weer volle maan en de baai die vlakbij ons huisje begint loopt bij vloed zo vol dat we afgesneden zijn van de wereld. De tweede avond zijn we van plan om bij een nieuw restaurant in de buurt te gaan eten – hier worden we door studenten van de locale toerismeopleiding bediend – een mooie gelegenheid voor hen om te oefenen. Het restaurant ziet er prachtig versiert uit en we genieten van de avond in ‘os 2 Coqueiros’.

De volgende dag gaan we verder met een locale vissersboot vanuit de baai bij Chocas naar de Ilha de Moçambique. Weer moeten we wachten tot 4 uur ’s middags, wanneer het vloed is en de baai volloopt met water. Uiteindelijk kunnen we vertrekken: op blote voeten langs de kreeften en mangroven door het water en maar op de boot klimmen! Voor mamma is dat wel een avontuur hoor met bijna 60! De overtocht van Chocas naar Ilha gaat heel goed – we zeilen met de wind mee – een prachtig natuurschouwspel met pelikanen en andere watervogels! Soms zie je zelfs een waterschildpad opduiken en weer verdwijnen…

Op de Ilha blijven we 2 nachten in het guest house Escondidinho – waar we wel vaker zijn omdat het eten daar lekker is. Hier ontmoeten we veel bekenden en bekijken ’s avonds de voorstelling van een locale dansgroep. We bezoeken het Fort en het museum (zie verhaal Pieter over de Ilha de Moçambique). In het Fort zitten tegenwoordig de leerlingen van de lagere school omdat hun eigen school wordt verbouwd. Het is een mooi gezicht – al die scholieren in hun netjes gestreken schooluniform. Geen meiden met vetrollen die hun witte buik willen showen.

Op safari

2006-08-20T08:40:00.000Z

Met Marc en Marieke waren we al in Zuid-Afrika. Dus halen we Lyanne in Johannesburg op en beginnen 2 dagen later aan onze safari in het Krugerpark: In het park zien we de Big Five (leeuwen, buffels, olifanten en neushoorns), behalve het Luipaard. We logeren in een mooi camp aan het water en dus kunnen we de nijlpaarden vanuit de eerste rij bekijken! Net als de olifanten en het neushoorn tijdens de morning walk! Op safari gaan betekent vroeg opstaan (soms wel om 5 uur) maar dat is dan ook echt wel de moeite waard.

Na de safari rijden we met een touring car vanuit Nelspruit naar Maputo, de hoofdstad van Mozambique. Het is erg spannend – vooral het overschrijden van de grens! Dat gaat nog zoals in Europa in de goede oude tijd (en dat heb ik amper meegemaakt natuurlijk). De spullen blijven in de bus, behalve de producten die wij in Zuid-Afrika hebben gekocht omdat je ze in Mozambique niet kunt krijgen óf omdat ze daar te duur zijn (filmcamera, diverse computerspullen, medicijnen etc.). Aangezien wij toeristen zijn kunnen we de BTW terugvragen. Dat is maar goed ook – dan heb je tenminste nog iets te doen terwijl je 2 uur staat de wachten aan de grens. Ik heb nog een klein probleem met de grensagent: ze denken dat ik sinds mijn laatste bezoek in Zuid-Afrika illegaal in het land was gebleven. Het kost me een uur om de agent te overtuigen dat dat niet het geval is. Uiteindelijk vinden ze de juist stempel in mijn passpoort en kan ik gaan – geluk gehad. Als we de bus in willen staat een Mozambikaaanse douaneagent druk te praten met de Mozambikaanse buspassagiers. Hij is op zoek naar producten die illegaal vanuit Zuid-Afrika worden ingevoerd, tja, daar staan we dan met onze tas vol spullen in onze handen. Gelukkig laat hij het uiteindelijk afweten en kunnen we rustig met de bus verder.

Als we ’s avonds in Maputo aankomen zijn we blij met de luxe hotelkamer. Maputo is op het eerste gezicht een wat rommelige stad – maar gedurende de 2 dagen die wij daar verblijven krijgen we een positief beeld. We varen met de boot naar de overkant van de baai en Arjen laat ons ook de andere mooie plekken van de stad zien. We genieten ervan om weer in Mozambique te zijn!

M&M

2006-07-09T18:20:00.000Z

Marieke en Marc zijn zaterdagochtend aangekomen! Wat raar om hen hier op bezoek te hebben, gewoon makkelijk in het Nederlands te kunnen praten, en om hen te laten zien hoe we hier leven. Het lijkt of we elkaar pas nog gezien hebben, niet het gevoel dat er alweer een half jaar tussen heeft gezeten. Wel te gek om hun weer te zien.

Wat ik heel grappig vind is om mijn eigen gevoel van destijds bij hen terug te zien, vrijwel identiek. Is dit veilig? Kun je dat water echt wel drinken? Heb ik nou niet net heel veel geld uitgegeven voor die taxirit, want er stonden echt heel veel nullen op dat bankbiljet. En wat een idioot verschil tussen rijk en arm binnen Mozambique, een geblindeerde splinternieuwe Toyota LandCruiser naast een arme donder in een kapotte broek met een tros bananen op z'n hoofd. Shit, een mug op m'n been, heb ik nou al malaria?

Gelukkig hebben zij wat meer geluk met het weer, het is nu zelfs koeler dan in NL, dus dat maakt het wel wat relaxter. Gisterochtend hebben we ze opgehaald op het vliegveld. Armaro, onze stille kracht in het huishouden, heeft lekker matapa voor ons 4-en gekookt (maar niet met garnalen hoor!), het bekendste lokale recept. Gelukkig viel net de stroom uit toen hij aan het koken was, dus werd de bewaker er op uit gestuurd om houtskool te kopen. Want gas heeft men hier (gelukkig) niet, elektrisch koken ging niet, dus hebben we het houtskoolkacheltje op het balkon opgestookt. Zo kregen Mariek en Marc meteen een lekkere indruk van de normale gang van zaken hier.

Daarna wat uit liggen puffen en nog een rondje in de brakke auto van WE consult gedaan, richting platteland. Leuk om te laten zien hoe dat eruit ziet. 's Avonds hebben we voetbal gekeken, de verliezersronde van het WK, wij waren de enige supporters van de Duitse Mannschaft hier tegen Portugal.

Vandaag moest ik 's morgens nog effe werken, de rest heeft vanmorgen aan de telefoon gehangen om de koffer van Marc te achterhalen, die is nog niet aangekomen. Vanmiddag zijn we met de chapa (oude volle minibus) naar de markt gegaan, hoorde ook bij hun verplichte Mozambique-integratie-cursus. Ik hield mijn hart vast, want ik weet nog dat ik het op de zondagsmarkt de eerste keer niet echt naar mijn zin had door de zakkenrollers die gezellig tegen je aan knuffelen, en de toch wat erg attente verkopers. Maar vandaag viel het mee, geen zakkenroller gezien, niet te warm, en nog een paar leuke lappen stof en een stevig touw voor de hangmat kunnen scoren (Marc, Marieke en pa & ma bedankt). Ik liet net de fotos van de markt aan Marieke zien. Zij: Wat een mooie kleuren, te gek! Dat had ze vanmiddag helemaal niet door. Ik weet nog dat ik de eerste tijd hier ook een soort tunnelview had: je filtert een heleboel uit je waarneming omdat er zoveel vreemds op je afkomt.

We zijn flink verwend door het thuisfront: oma heeft de verzending van mijn glutenvrije meel gefinancierd, we hebben hele lieve brieven en kaarten gekregen, een heerlijke tweepersoons hangmat voor in de tuin, en nog veel meer moois en fijns. Bedankt allemaal!

Mariek heeft al 10 keer gezegd dat ze nu pas echt bewondering heeft dat we hier wonen. In het begin voelde het bij ons ook zo, maar het is in 6 maanden erg gewoon geworden. Mijn bezoek wacht op me, tot later!

Vegetarian matapa:
½ kg of cassava leaves (or pumpkin leaves, or some sort of dark green leaves)
6 cloves garlic
4 chilis
1 tsp salt
1 can coconut milk
1 cup ground peanuts

Chop the cleaned and dry leaves as small as possible. These should actually be ground if you can. Throw leaves in a pot with some salt, the garlic (which could be ground in with the leaves), and the chilis. Cook the leaves dry. When they are dry add coconut milk and ground peanuts. Boil and then simmer for an hour or so. If you are feeling sassy, you can use ground cashews instead of peanuts.

Raamvertellingen

2006-06-25T20:34:00.000Z

Ilha de Mozambqiue, Mozambique

Ver in mijn geheugen begraven liggen herinneringen aan 2 VWO, waar we bij literatuur het begrip raamvertellingen kregen. Tegenwoordig Google ik dan even om mijn geheugen wat op te frissen:

Een raamvertelling is een verhaal dat de omlijsting vormt voor een aantal verschillende vertellingen en dat die vertellingen samenbindt.

In ieder geval: we hebben dit weekend Ilha de Mozambique verblijd met een bezoek. Voor Tessa de tweede, voor mij de eerste keer. Waanzinnig wat je daar voorgeschoteld krijgt: de eerste koloniale gebouwen van Afrika op een eilandje van 3 kilometer lang, van de nodige charme voorzien door de tand des tijds, maar nog niet kapotgerestaureerd tot toeristentruttigheid. Een soort stripverhaal van een stuk wereldgeschiedenis.

25 Juni is onafhankelijkheidsdag in Mozambique. Een mooie dag voor een Nederlander voor een toevallig bezoekje aan het verlaten Portugese fort op Ilha de Mozambique, bedacht ik achteraf.

Op een kop van het eiland rust het Portugese fort uit van zijn verdienstelijke rol in de geschiedenis. Als we er heen lopen komen we langs een Portugees zwembad uit de 20e eeuw. Een idioot gezicht, want de portugezen bouwden hier in hun fascistische periode nogal protserig, vaak een zwaar aangezette en wat mislukte imitatie van de Romeinse stijl. Het zwembad is daardoor een verwarrende moderne ruïne geworden, want de classisitische kolommen die in stukken op de grond liggen zijn van beton. Van de duikplank hebben ze geen classisitisch voorbeeld kunnen vinden, dus die is modernistisch gevormd. Maar het ligt oneerlijk mooi, direct aan de oceaankust. Je kunt je goed voorstellen hoe hier de portugese officieren aan hun port zaten te sippen.

Als we het fort binnenlopen haakt een jongen van een jaar of 18 bij ons aan, en begint ons als vanzelfsprekend te gidsen. Hij laat zien wat er over is van de statige woning van de Governador. Van hieruit is Mozambique eeuwenlang beheerst door de Portugezen.

Nederlandse oorlogvloten hebben in de zestiende eeuw twee keer geprobeerd de macht van de Portugezen over te nemen door het eiland te bezetten en het fort te belegeren. We lopen over de meer dan tien meter hoge vestingmuren, die werden gebouwd met ballaststenen uit de Portugese schepen. Deze muren waren te hoog en te sterk voor de Nederlanders, en waren zo bepalend voor de strijd tussen de zeemachten van toen. Onze gids wijst naar beneden: de lichtblauwe zee is zangado (woedend) vandaag, vis vangen hoef je niet te proberen nu. Ja, tenzij je een net gebruikt, zoals de vissers in een klein bootje in de verte. Het Portugese kanon naast ons wijst precies naar het bootje dat hij bedoelt.

Even verderop zien we de sporen van een oude stenen pier in de zee, toegankelijk vanuit de kerkers van het fort. Wat maar weinig mensen weten, maar onze gids wel, is dat hier vele duizenden slaven op transport zijn gezet naar Brazilië. Vanuit het fotogenieke kapelletje had je niet alleen een prachtig uitzicht op de vertrekkende slavenschepen, maar ook op de plaats waar de gevangenen na 6 maanden onderaardse gevangenschap werden gefusilleerd. Een muur met zes schutgaten, een plaats voor een pelotonleider, en een steen waarop de gevangene geboeid moest staan. Als iedereen misschoot was je vrij. Zo niet, dan werd je lichaam ter plekke van de rotsen in zee gegooid.

We dolen verder, en zien vrouwen met de hier overbekende gele jerrycans water op hun hoofd uit een smal gangetje komen. Onze gids brengt ons naar de kelder waar ze vandaan komen: een groot gewelf waar het regenwater in opgevangen wordt, en waar vrijwel altijd een reservevoorraad water voor de bevolking van het eiland in staat. De vrouwen lopen een steil stenen trapje op met 20 liter water op hun hoofd. Later zullen we buiten het fort de ene na de andere kapotte waterpomp tegenkomen. Leuk om te weten: vanuit mijn project zouden er 50 waterpompen op het eiland gebouwd moeten worden, maar mijn collega's zijn 2 maanden geleden van het eiland weggejaagd door de bevolking. Ze zouden cholera (een watergerelateerde ziekte) verspreiden. Zucht.

Het hotel waar wij slapen, Escondidinho, is het mooiste hotel dat ik ken en wordt gerund door een Frans stel. Het heeft maar een kamer of 7, maar wel een zwembad, een heerlijke tuin en heel attent Mozambikaans personeel. Ter ere van onafhankelijkheidsdag is het een afgrijselijke herrie ’s avonds, en de avond duurt lang.

We ontvluchten de decibels bij het hotel, want de 16e eeuwse strijd tussen Portugal en Nederland krijgt vanavond een vervolg tijdens het WK voetbal. We kijken in een net geopend heel hip kroegje van een Engels of Zuid-Afrikaans dametje van een jaar of 60. Waarschijnlijk is zij als aantrekkelijke avonturierster op kroeggaande leeftijd begonnen om op deze idyllische plek een cafeetje te beginnen, en heeft zij dankzij de gebruikelijke bureaucratische rompslomp en corruptie gisteren de deuren kunnen openen. Maar voor ons is het al lang best, wij kunnen WK kijken op een beamer op Ilha de Mozambique, wie zegt ons dat na?

Mozambique heeft genoeg reden om Portugal niet al te dankbaar te zijn, maar vreemd genoeg valt het hier nogal mee met de afkeer van de vroegere kolonisator. Zeker op voetbalgebied is men nog steeds loyaal. Tes en ik zitten dan ook wat verloren ah en oei te roepen bij de ontelbare kansen die Nederland verspeelt. Bij het enige Portugese doelpunt zakt een te veel bodybuildende Portugees krakend door een nagelnieuw krukje dat meer gemaakt lijkt voor de ondervoede eilandbewoners. Ook nu winnen we het net niet van de Portugezen. We druipen af naar ons geweldig hotel, waar we met de rest van het eiland stil worden.

Senhor Tieter en Senhor Bier

2006-05-10T13:10:00.000Z

Nampula, Mozambique

De mensen hier zijn slecht te verstaan doordat ze Portugees spreken. Tegelijkertijd zijn wij natuurlijk ook slecht te verstaan doordat we maar heel beperkt Portugees spreken. En dan heb ik ook nog zo'n lastige naam!

Dia da Rainha

2006-05-09T21:04:00.000Z

Dinsdag 9 mei, Koninginnedag in Nampula.

De van oudsher vrij grote Nederlandse club in Nampula viert elk jaar de Koninginnedag. Dit jaar wat later, maar het gebeurde wel. Ik was precies op tijd terug uit Maputo om dinsdagavond aan te schuiven bij deze prettige viering. Ook de ambassadeur en de tweede man van de ambassade waren er voor uit Maputo gekomen. De inbreng vanuit Nampula bestond uit de enige echte Nederlandse consul hier, Charles voor intimi. Dit jaar was er geen haring, maar wel bitterballen en kaas.

We hebben het Mozambikaanse volkslied meegemompeld met een bandje, daarna met iets minder gene een coupletje Wilhelmus gezongen. Daarna heeft de Gouvernador van de provincie Nampula een toespraakje gehouden, en kon er weer verder geborreld worden.

Ik vond het wel chic, die uitnodiging in het Portugees.

Geen oord ter wereld meer ons waard!

2006-05-09T08:23:00.000Z

Nampula, Mozambqiue

Maandag 1 mei, hier een vrije dag, vertrok ik met het vliegtuig naar Quelimane, een soort klein New Orleans van Mozambique. Het ligt aan de monding van de enorme Zambezi-delta, een schitterend moerasgebied dat met de auto bijna niet toegankelijk is. In Zambezia gaat WE Consult net beginnen aan een nieuw project, vergelijkbaar met wat we in de provincie Nampula doen, het in kaart brengen van bestaande waterputten en de grenzen van de dorpjes.

Ik ontmoette Sjaak Dieleman daar, die voor WE Consult in Uganda werkt, maar een weekje ingevlogen was om de datastructuur in de computer op te zetten. Sjaak had een onvervalst Zeeuws accent, en bleek uit Wissekerke te komen, dat op peddelafstand van Haamstede ligt. Toen we ’s avonds op een terrasje in Quelimane zaten hoorden we iemand noch veel platter Zeeuws praten. Ongelofelijk, maar daar zat Okke uit Kortgene aan een biertje. “Zeeuwen binne net onkruud, me groeije overal” wist Sjaak me te vertellen.

OK, in Quelimane heb ik geprobeerd van drie verschillende databases één te maken, wat vooralsnog niet gelukt is, maar ik blijf proberen… Verder heb ik in ieder geval de collega’s die daar het veldwerk gaan doen leren kennen. En we hebben geprobeerd een auto te kopen. Dat lukte daar niet, dus dat heeft Arjen een paar dagen later in de hoofdstad Maputo gedaan. Dertienduizend dollar voor een Toyota Hilux van 10 jaar oud, dat is hier echt heel goedkoop, de vraagprijs was 21 duizend.

Na een paar dagen Quelimane gingen Arjen, Sjaak en ik door naar Maputo, waar de hoofdvestiging van WE Consult zit. Klinkt heel heftig, maar het is allemaal nog piepjong en pril. Eigenlijk draait het hele bedrijf op Arjen. Sinds een paar maanden heeft hij vier Mozambikaanse geologen in dienst, die enthousiast zijn, hard werken, maar nog geen ervaring hebben. Daarnaast nog Tohny en Carla, die het kantoor bemannen, telefoon en administratie doen etc. Maar Arjen stuurt alles zelf aan, inclusief mij in Nampula. Dat heeft hij nu in een week aan mij over proberen te dragen. Hij zit een maand in Spanje om te trouwen, en wij mogen met z’n allen, en ik vooral, proberen om de zaak overeind te houden.

Het is overal ter wereld moeilijk voor startende bedrijfjes om de cashflow op orde te houden. Maar hier is het doodnormaal dat een opdrachtgever 9 maanden te laat betaalt, en dan geen kinderachtige bedragen. (Hm, ken ik dat niet van het COA?). Geld lenen van de bank is ook geen optie, want je betaalt hier zo 20% rente. Dus investeren is voorlopig niet mogelijk, elke cent die binnenkomt is gisteren al weer uitgegeven.

Je moet er aan wennen dat je in oude auto’s rijdt die continu kapot gaan, dat je 2 keer per week naar de bank gaat om daar weer een klein beetje geld op te halen nadat je een uur in de rij staat, en dat je collega’s steeds terecht vragen waar hun geld nou blijft. Dus daar wen je dan aan, maar het geld komt altijd later.

We hebben een heel mooi kantoor in Maputo, een oud appartement met hoge plafonds, mooie houten vloer en in een mooie wijk (natuurlijk, wel wat achterstallig onderhoud, maar mooi betekent hier eigenlijk dat het ooit mooi is geweest). Op zondag heb ik de stad nog een beetje verkend. Het was er uitgestorben, niet alleen omdat het zondag was, maar ook omdat het hier nu ijskoud is voor de Mozambiekers hier (ca. 22 graden is ook niet heet meer).

De gebouwen zijn ouder dan bij ons in Nampula en hebben dus meer charme. De sfeer is ietsje onvriendelijker, ik had het gevoel dat het wat minder veilig was. Natuurlijk is het veel groter, en met heel veel meer auto’s, zelfs met files, die had ik al uit mijn geheugen verdrongen. Verder een boulevard (die heel bescheiden Marginal heet), een haven, en een heus klassiek lunapark midden in de stad (als in Kopenhagen). Daar heb ik een paar potjes gepoold met Tohny. Verloren.

Op een gegeven moment zitten we op een sfeervol plekje op het strand te eten. Het is sfeervol, bijna te sfeervol zou je zeggen. Ik zie een volle maan voor me uit de zee komen, en achter hangt een halfvolle maan boven de stad te schijnen. Een beetje overdone dus. Blijkt dat er een film wordt opgenomen met Leonardo de Caprio, en het schijnt dat zijn looks het beste uitkomen bij het licht van een halfvolle maan, dus die hebben ze gebouwd, op een vlot gezet en voor de kust van Maputo laten dobberen met een flinke bouwlamp erop.

De laatste dagen, als Arjen weg is naar Spanje, slaap ik op kantoor. De collega’s zijn zo ijverig dat ze zelfs het hele weekend doorwerken, dus ik ben niet eenzaam daar. ’s Nachts houd de keiharde muziek van de overbuurman me gezelschap. Hij viert zijn verlof van zijn werk als gastarbeider in Zuid-Afrika met wat zelfgestookte drank, terwijl hij de vier of vijf CD-singeltjes die hij heeft keihard door de straat laat schallen en een paar stevig gedrogeerde buurmeisjes en jongens wankelend voor de boxen op straat staan te wiegen.

Dit was de eerste keer in mijn leven dat ik blij was toen de stroom uitviel, precies toen ik wilde gaan slapen om 24:00. Helaas had meneer een generator, zodat zijn muziek na een paar minuten weer doordreunde, terwijl ik bij kaarslicht mijn tanden stond te poetsen. Dat zijn zo de charmes van Mozambique.

Op dinsdag neem ik het vliegtuig terug naar Nampula. Deze vlucht maakt altijd de nodige tussenlandingen, in Beira en Quelimane. Dat maakt het vliegen leuker, want er gaat niks boven opstijgen maar vooral landen met LAM of Air Corridor!!! Thuis in Nampula zie ik Tessa eindelijk weer eens. Na een half jaar elke dag op elkaars lip te hebben gezeten hebben we nu 2 weken solo achter de rug, wat we helemaal ontwend zijn.

Tessa heeft het huis verder getotalremakeovered. Het is nu behalve handig ingericht en opgeruimd ook nog gezellig geworden. Ik blijf voorlopig weer even thuis denk ik!

Werktrip Tessa: Johannesburg - Pretoria

2006-04-28T16:10:00.000Z

Na ons 2-daags bezoek bij de University of Witswatersrand - vroeger het centrum van de mijnen van Zuid-Afrika - gaan wij zaterdag naar Pretoria dat maar 30 km van Jo'burg vandaan ligt. Bij Wits hebben we professoren van verschillende vakgebieden ontmoet en degenen die ons kunnen ondersteunen waren enthousiast over het project. Nu zijn we natuurlijk benieuwd hoe het in Pretoria verder gaat. Helaas moet Geert wegens privé-omstandigheden zijn reis vervroegd beëindigen en i.p.v. donderdag al zondag terugvliegen naar Nampula. Daar zat ik dan zondag middag volkomen oververmoeid met neksteun in bed in het guesthouse van Pearl, nadat ik flink had ge-shopped in de grootste Shopping Mall van de stad. Zij deed mij spontaan denken aan een of andere nanny wiens moederinstinct ik had gewekt. Ik hoopte alleen maar dat het maandag beter zou gaan, aangezien er die dag 8 besprekingen met verschillende professoren van de University of Pretoria gepland stonden - zonder Geert. Het leken wel Business Meetings die maandag. Het gebouw van de rechtenfaculteit is zeer modern in de stijl van de kunsthal van Baden-Baden ofwel het Haagse stadhuis. We zaten dan ook sky-high in een of andere Meeting Room van de decaan, die lijkt op het Duitse Bundeskanzleramt in Berlijn. Dat is nog eens wat anders dan in Mozambique!

Mij viel al gauw op dat Pretoria een "wittere" stad is dan Johannesburg - Wits University was veel multicultureler dan de University of Pretoria. Hier wordt over het algemeen Afrikaans gesproken, en alhoewel de meeste niet-witten daar iets op tegen hebben spreken ze het toch. Voor hen is het de enige mogelijkheid met de mensen te communiceren die niet hun inheemse taal machtig zijn. Zij spreken namelijk beter Afrikaans dan Engels.

Gelukkig liepen de gesprekken op de universiteit heel goed, ook al was ik elke avond ontzettend moe door alle gesprekken en indrukken. Met mijn gezondheid ging het gelukkig van dag tot dag beter en ik kon uiteindelijk ook de neksteun ontberen, alhoewel ik er inmiddels wel aan gewend was geraakt. Ik was er zelfs blij mee, omdat het hier kouder was dan in Mozambique en ik was mijn sjaal vergeten! Zo snel went het tropische klimaat dus.

Mijn laatste dag in Pretoria bracht ik op UNISA door, de grootste Distant Learning University van Zuid-Afrika. Het is een indrukwekken gebouw - niet zo zeer vanwege de schoonheid - maar meer door de grootte. Het is kolossaal. Ik had hier gesprekken met Dr. Thomashausen van het instituut voor Foreign & Comparative Law, een Duitser die al lang in Zuid-Afrika woont en die vroeger ook vaak zakelijk in Mozambique is geweest, mede omdat hij wel goed portugees spreekt. 'S avonds was ik nog uit eten met een aantal professoren uit Pretoria en ik heb genoten van een heerlijk Portugees restaurant. De week was alweer voorbij. Volgepakt met inkopen, boeken voor de Uni en info-materiaal stond ik donderdag weer op het vliegveld van Jo'burg. Wanneer ik in Nampula uit het vliegtuig stap en de Inselbergen en het krachtige groen zie voel ik me weer thuis - wie had dat gedacht!

Werktrip Tessa: Nampula - Johannesburg

2006-04-20T16:08:00.000Z

Samen met Geert - een collega die net bezig is een blok voor onze master te ontwikkelen - ga ik op 'zakenreis' naar Zuid-Afrika. Het doel van onze reis is zo veel mogelijk mensen van andere rechtenfaculteiten in Zuid-Afrika te ontmoeten die ons evtl. bij de ontwikkeling van diverse blokken voor de master - die begin januari 2007 van start moet gaan - kunnen ondersteunen. Tussen de bedrijven door ben ik al wekenlang bezig over en weer te mailen met Zuid-Afrika om afspraken te maken en te pijlen of zij überhaupt geïnteresseerd zijn in een samenwerking met hun arme buurland Mozambique. Bijna is het zover en zal ik hen ‘face-to-face’ ontmoeten. Donderdag, 13 uur vertrekt mijn vliegtuig vanuit Nampula.

Helaas voel ik me niet helemaal top vandaag....sinds onze droomvakantie op Bazaruto loop ik met een grote blaar op mijn hiel en een snee op diezelfde voet. De snee is afgelopen week behoorlijk gaan ontsteken en zweren. Dat kan hier in de tropen vrij snel gebeuren ook al heb je maar kleine open wondjes. Hoewel ik elke dag consequent mijn voet met sodawater spoel en de wond met jodium insmeer is 'ie nu toch best dik geworden. Rembrant - een NL collega-arts die aan de geneeskundefaculteit in Beira werkt - adviseerde me dan ook een sterker middel: antibiotika. Dat helpt gelukkig. Alsof dat niet al genoeg is werd ik vanochtend wakker met een stijve nek die ik amper kon bewegen (en zo ja ging dat met behoorlijke pijn gepaard). Zou dat met die voet te maken hebben? Ik moet Pieter beloven om naar een arts te gaan zodra ik in Jo'burg ben.

Wanneer ik op de luchthaven van Nampula aankom ontmoet ik Jaap en Celestine en hun twee dochtertjes, die ook hier wonen. Netwerkspecialist Jaap klust zo nu en dan op de faculteit wanneer we weer computerproblemen hebben. Binnenkort zal een nieuwe satelliet- internetverbinding worden geïnstalleerd en dan zijn de internetproblemen hopelijk verleden tijd! Het vliegtuig heeft natuurlijk vertraging opgelopen en dus hebben we voldoende tijd om bij te kletsen. De ministers reizen weer en dat heeft haast altijd vertragingen tot gevolg - een vergadering kan immers uitlopen! En dan is het wel handig als de LAM even wacht, toch? Eigenlijk mogen we blij zijn dat we überhaupt mee mogen, soms worden er namelijk zelfs passagiers achter gelaten als de hoge heren opstijgen. Nadat de vertraging tot bijna een uur oploopt wordt ik toch langzaamaan ongeduldig omdat ik in Maputo maar 1 uur 20 minuten tijd heb om mijn aansluiting te halen. Zou dat nog lukken? Als ik in Maputo ook nog op mijn ingecheckte bagage moet wachten, lukt het zeker niet en daarom ga ik meteen naar de chefe van de luchthaven om te vragen of ik mijn ingecheckte bagage kan terugkrijgen. Ik wil hem als handbagage meenemen. Ik laat hem mijn rode tas op wieltjes zien die buiten op het bagagewagentje ligt en hij gaat gelukkig akkoord - op Schiphol waren ze beslist niet zo flexibel geweest!

Na 1 uur en 20 minuten stijgen we eindelijk op in richting Maputo alwaar ik samen met Geert die al in Maputo was nog net mijn aansluiting haal. Uiteindelijk is het dus met twee tussenlandingen toch nog gelukt om binnen een halve dag van Nampula naar Jo'burg te komen. Laat op de avond arriveren wij in Melville alwaar we een hapje gaan eten in één van de gezellige restaurantjes die deze wijk rijk is, naast zijn bars en café's - dit missen we nou in Nampula! Na het eten nemen we een taxi naar het ziekenhuis. De arts geeft mij een paar pijnstillers en een mooie neksteun tegen de 'spasm' (= een heftige spierverkramping) die ik kennelijk in mijn slaap was opgelopen. Rond 1 uur komen we dan eindelijk aan in ons gezellige guesthouse en ik val meteen als een blok in slaap. Morgen hebben we onze eerste afspraak op Wits University - succes verzekerd met die neksteun!

Bazaruto archipel - Tropische wadden

2006-04-19T05:31:00.000Z

Vorige week zijn we een week op vakantie geweest naar Bazaruto, een geweldige tropische archipel die nog bijna geen toerisme kent. Het is dan ook nogal moeilijk bereikbaar, met een hele lange busreis of door te vliegen vanuit Beira in een klein propellorvliegtuig, waar wij voor kozen. Deze vlucht wordt bijna de helft van de keren geannuleerd, maar onze vlucht ging wel door, weliswaar met 5 uur vertraging, maar toch.

Het vliegtuig komt aan in Vilankulos, waar we nog 2 nachten in een hele relaxte backpackershut geslapen hebben. Daarna met een dhow (traditionele schuit) naar de eilanden gezeild. Onderweg vliegende vissen en dolfijnen die ons begeleiden. Tessa ziet ook nog een zeeschilpad zwemmen vanaf de boot. We komen aan op het meest zuidelijke eiland. Daar hebben we gesnorkeld alsof we in een aquarium zwommen en gegeten als in luilekkerland. Vooral het snorkelen tussen het koraal is top! Op elke vierkante centimeter leeft wel een vis of ander beest. Op deze plek stond alleen een enorme stroming, zodat je goed op moest passen dat je je niet openhaalt aan koraal of oesters. Maar zonder al te grote wonden komen we er veilig weg.

Op het Benguerra-eiland, waar we slapen, maken we de volgende dag nog een lange wandeling rond het eiland. We komen langs een klein zoetwatermeer dat vol met krokodillen zit. We komen maar niet al te dicht bij, want het zijn grote jongens, en zoveel is er niet te eten daar...Daarna klimmen we op een hoog duin waar je een uitzicht hebt over de hele archipel.

De bemanning van onze dhow heeft niet zo veel zin om morgen uit te varen naar het 2 mile reef, de hoofdattraktie. Ze maken ons de avond van tevoren wijs dat er niet genoeg benzine is om er heen te varen. Dit soort grapjes zijn we inmiddels wel gewend en we gaan er niet op in, en zeggen dat ze dan 's nachts maar ergens benzine moeten kopen. Der volgende dag varen we gewoon uit, en als we naar de benzine vragen lachen ze alleen maar. Dit was duidelijk een rotsmoes. We snorkelen 2 keer bij het 2 mile reef. Geen stroming hier, wel weer geweldige vissen en veel koraal. Jammer dat onze digicam niet onder water kan....

Na 3 dagen op de eilanden hebben we er nog lang niet genoeg van, maar moeten we toch terug.

Het slechte nieuws is dat ze in augustus beginnen met zoeken naar olie in het gebied. Waarschijnlijk gaat dat het einde betekenen van de zeldzame dugong, die in deze archipel haar enige zooggebied heeft.

Mozambique heeft het geld van de oliewinning natuurlijk als geen ander nodig, maar dat heeft wel als consequentie dat er voor de hele aarde unieke natuur verloren gaat. En er bestaat hier geen Waddenverening om te knokken tegen de olieboeren, die hebben vrij spel. Dus wie weet, waren we net op tijd om dit stukje natuur nog te zien...

Ge-emmer

2006-04-04T18:56:00.000Z

Waarom schrijven we nooit meer? Het is gewoon druk geworden! Tsja, het is eigenlijk gewoon weer een werkzaam leven aan het worden hier, en dat is toch wel het leukste merk ik. Ik krijg het langzamerhand echt naar mijn zin en betrap mezelf er steeds vaker op dat ik echt zit te genieten van sommige dagelijkse dingen hier. Het helpt ook dat ik erg leuke collega's heb waarmee ik mijn portugees ongegeneerd kan oefenen. En volgende week begin ik weer met taalles, eens in de week. Maar ik merk nu al dat ik door het werk weer veel vooruit ga.

De tussenstand is momenteel: Tessa is nog steeds op de universiteit aan het buffelen om de master daar opgezet te krijgen. Een tijdje geleden had ze daar een wat verlate opening van het academisch jaar. Dat leek een beetje op wat wij van examenfeesten middelbare school gewend zijn, want de uni is natuurlijk veel kleiner dan in Nederland. Maar het was gezellig, en ja hoor, natuurlijk werd er gedanst!

Ik ben gestopt met het verplaatsen van grassprieten in de achtertuin, en ben druk aan de slag voor WE Consult. We doen onderzoek naar de beste plaatsen om drinkwaterputten te slaan. Drinkwater is hier nog een enorm probleem. In de grootste steden zijn drinkwaterstelsels die nog door de portugezen gebouwd zijn, en dus een veel te lage capaciteit hebben, lekken en er onhygienisch zijn. Maar er komt nog steeds regelmatig water uit de kraan, dat je na koken en filteren kunt drinken.

Op het platteland is de situatie veel schrijnender. Er zijn daar helemaal geen drinkwaterleidingen. De mensen moeten water halen uit de grond, uit drinkwaterputten. Die putten moeten afgesloten zijn, om te voorkomen dat het water besmet wordt door mensen en dieren in de omgeving. Bovendien moeten de putten diep genoeg zijn om het hele jaar water te geven (hier in de omgeving is dat tussen de 15 en 35 meter).

Volgens de overheidsnorm moet iedereen binnen een straal van 500 meter van zijn huis een goede, afgesloten put hebben om water te halen. Momenteel is dat voor maar 5 % van de bevolking het geval. Er moeten dus putten geslagen worden, en veel ook.

Het probleem is niet zozeer putten slaan (zo'n ding kost compleet met voorwerk 10.000 USD), maar de implementatie van de putten in de samenleving. Mensen moeten er geen misbruik van gaan maken, ze moeten het als hun (mede)eigendom gaan beschouwen, en voor het onderhoud gaan zorgen. In dit land is het namelijk ondenkbaar dat de overheid zo'n uitgebreide taak goed zou kunnen vervullen. Nou, die implementatie (mobilisation)kost ontzettend veel tijd, moeite en geld.

Afgelopem week was cursusweek van WE Consult, waarin de mensen worden opgeleid en bijgeschoold die het veldwerk van het volgende project gaan doen. Dat project is een herhaling van wat we nu aan het afronden zijn, dus bevolking in kaart brengen, bestaande waterputten in kaart brengen en rapporteren over de beste plekken om nieuwe putten te slaan.

Vorige maandag ben ik met de chauffeur weer het veld in geweest om afspraken te maken met de cabo's (traditionele leiders) dat we daar terecht kunnen voor de veldwerktraining. Zo ver de bush in was ik nog nooit geweest. Echt Afrika zoals je het uit de film kent: hutjes, rommelige veldjes met mais, pinda's en bonen eromheen, een varkenshok van stokken, en dat was het. Uniek dat je dat op deze manier te zien krijgt natuurlijk. Aan portugees heb ik dan sowieso niks, want ze spreken daar in het veld vooral Makua, de stamtaal.

Ondertussen werd door 2 collega's de theoriecursus gegeven op maandag, dinsdag en woensdag. Op donderdag en vrijdag zijn we met een hele club het veld in geweest om het veldwerk te oefenen met de nieuwe mensen. Ik heb ze 2 volle dagen aan het werk gezien daar, bijna altijd in Makua, dus niet te volgen, maar toch gaaf om te zien!

Buurtjes

2006-03-25T19:40:00.000Z

Nampula, Mozambique

Onze buren zijn weesjes. We gaan op bezoek in het weeshuis waar ruim honderd baby’s, peuters en kleuters een kans op herstel wordt gegeven. Het weeshuis bestaat uit een paar goed verzorgde blauwe gebouwen, met een binnenplaats ertussen. Het ligt 50 meter naast ons huis aan dezelfde straat, en is van de straat afgeschermd door een hoog hek. Voor het hek staan dagelijks drommen mensen te wachten, met baby’s in doeken op hun rug.

Corry, Tessa’s directeur, heeft ons uitgenodigd om eens kennis te gaan maken met de kinderen en de zusters die hen verzorgen. Met zijn drieën stappen we om vier uur het hek binnen en maken kennis met een zuster uit Bangladesh. Ze vertelt dat het grootste probleem hier de ondervoeding van de kinderen is, waardoor ze niet groeien en geen weerstand tegen ziektes hebben.

Het weeshuis wordt gerund door 5 zusters van de orde van moeder Teresa, geloof ik. Het schijnt een vrij grote internationale orde te zijn, die in elk land met dezelfde formule werken. Om in de weeshuizen te kunnen werken moeten de zusters verplicht Engels leren en over het algemeen wisselen zij om de drie jaar van plek. De zuster uit Bangladesh die wij ontmoeten had voordat zij naar Nampula kwam in Zuid-Afrika gewerkt. Daarnaast zijn de zusters ook verpleegkundigen – zodat zij in staat zijn om eerste hulp te verlenen aan hun “zorgenkindjes” mocht het nodig zijn.

Er worden veel kinderen door hun familie naar het weeshuis gebracht. Lang niet alle kinderen zijn weesjes. Vaak leven de ouders nog wel, maar kunnen het kind niet meer verzorgen door hun armoede. Of de moeder wordt ziek en kan geen borstvoeding meer geven.

Er zijn strakke regels voor de opname van kinderen: minimaal 1 familielid moet wekelijks het kind op blijven zoeken, en zodra het kind naar een dokter of ziekenhuis moet, moet er een familielid mee gaan. Op die manier wordt voorkomen dat het kind losraakt van de familie. Zodra de kinderen weer wat aangesterkt zijn kunnen ze zo weer vrij makkelijk terug naar hun eigen plekje.

Als er een kind arriveert dat er slechter aan toe is dan het gezondste kind in het weeshuis, wordt de gezondste weer bij de familie ondergebracht, en wordt de nieuwe tobber opgenomen.

Nadat de zuster ons op de binnenplaats een beetje bijgepraat heeft, gaan we naar de kamer met de allerkleinsten. Er staan zo’n 50 kleine stalen bedjes waar ongeveer 50 frisgewassen babys liggen. Ze zijn rustig als we binnenkomen, maar beginnen al snel te blèren als ze die witte reuzen ontdekt hebben. Ik weet me niet zo goed houding te geven, want zo’n held ben ik niet met baby’s. En dan in het Portugees!

Ik kietel een paar baby’s in het Portugees. Al snel ga ik dan verder in het Nederlands. Van die ene minuut zullen ze geen pedagogische schade lijden. Veel kinderen zijn heel slap en stil, ik denk omdat ze ondervoed of ziek zijn. Twee liggen er heel hard te zweten, ik hoop dat het geen malaria is. Een derde jongetje is echt vel over been, heel treurig om te zien, zijn gezichtje is ingevallen en zonder uitdrukking. Gelukkig zijn anderen er veel beter aan toe, en er ligger ook best een paar lekkere lobbessen bij. Sommigen hebben meer spatjes, en grijnzen of krijsen en huilen gewoon. Als we alle bedjes langs zijn gelopen is het een hels kabaal, en de zuster trekt ons de kamer uit om de rust er weer in te krijgen.

We lopen door een paar andere ruimtes met kleine bankjes, langs de keuken weer naar buiten. Het is een van de schoonste en netste gebouwen die ik in Mozambique gezien heb. Je ziet hier dat er “mensen met een missie” aan het werk zijn.

Buiten gaan we op een overdekte binnenplaats zitten. Er zitten nog een paar volwassenen met een baby op de arm. Meestal een oom of tante die hun neefje of nichtje op komen zoeken.

Nadat zij fris gewassen zijn en een volle buik hebben komt een grote groep kinderen tussen de 2 en 8 jaar naar buiten lopen en in een grote kring zitten. Iedereen kijkt ons met hele grote ogen aan en probeert onze aandacht te trekken. Ik (Tessa) heb meteen drie kleine jongetjes aan mijn benen hangen. Ook schrobben zij met hun kleine handjes over mijn arm – zeker om te kijken of ik af geef…Ongeveer de helft van de kinderen zit rustig en helemaal rechtop op een bankje – ja – zij worden goed opgevoed door de zusters, daar kunnen sommige Nederlandse moeders nog wat van leren! De andere helft loopt te zingen en een spelletje te doen – daarbij kunnen zij hun ogen niet van ons afhouden - zij vinden ons wel interessant, geloof ik.

Plotseling komt er een klein meisje onze kant op – volkomen ondervoed en zij lijkt misschien 4 jaar, terwijl zijn eigenlijk 7 of 8 jaar is. Haar armpjes en beentjes zijn ontzettend dun – echt vel over been. Zij is nog maar net in het weeshuis en gelukkig gaat het wel de goed kant op zegt de zuster omdat zij inmiddels wel vaak trek heeft en dus ook regelmatig eet. Nu – na etenstijd - zit zij ook heel langzaam een broodje te eten, heel langzaam worden er kleine stukjes vanaf geplukt…

Na een uur is het kinderbedtijd en zit ons bezoek er weer op. Wij wonen er maar 80 meter vandaan en besluiten vanaf nu wat vaker langs te gaan… soms, als wij buiten zitten horen we de geluiden van de spelende (wees)kinderen. Zij hebben het goed bij de zusters, daarvan zijn wij overtuigd – maar een beetje steun kan nooit kwaad...

Tweeverdieners

2006-03-01T15:00:00.000Z

We zijn nu meer dan aan maand in Mozambique, en het begint een beetje te wennen. Het grote verschil met Europa is dat je leven hier veel minder stabiel is. Het ene moment heb je het helemaal voor elkaar, en dan ligt opeens alles in duigen. Of andersom. Verzet daartegen heeft geen zin, je moet meebuigen of barsten.

Rond etenstijd ’s avonds is bij ons altijd een wat lastige tijd. We zijn allebei moe (jullie weten nu waarom) en hongerig, want het eten is altijd later klaar dan je zou willen. We proberen onze suikerspiegel meestal wat op te peppen met een cola, de nationale drank hier. Als we er dan toe komen om de dag door te nemen komt het meestal wel weer goed.

Gisteravond belde Arjen rond deze tijd. We hebben hem een paar weken geleden ontmoet op een borrel van het consulaat. Hij had gehoord dat we verhuisd waren, vroeg zich af of we al een beetje gesetteld waren, en wilde graag vandaag met ons lunchen.

Gezien de kwaliteit van de restaurants vraag ik hem om bij ons thuis te komen lunchen. Ik heb flink wat verse groente en fruit ingekocht voor een gezonde lunch. Daarvan blijkt de helft rot te zijn als ik het opensnijd. Als ik de groente dan wil wassen blijkt er geen water uit de kraan te komen. Pomp kapot, gaat lekker zo. Als Arjen over het hek springt met een joviaal “He, hoe gaat het!” weet Tessa niet meer uit te brengen dan een bedremmeld “Jah, de pomp is kapot”, waar we dan wel weer om kunnen lachen.

Tijdens de ananas (hoofdgerecht) komt hij al snel terzake: hij zoekt iemand als versterking voor "zijn" bedrijf WE-consult in hydro-geologie (grondwateronderzoek), en dacht daarbij aan mij. Ik ben dolblij, want ik heb niet alleen iets te doen, maar het is nog leuk ook! Ik kan deze maand beginnen met inwerken, en ga volgende maand als het goed gaat full-time aan de slag.

Het klinkt nogal fantastisch. Hij verzamelt in opdracht van de overheid, en betaald door NGO’s, informatie over bevolkingsdichtheid (=waterbehoefte) en de reeds aanwezige waterputten. Daar maakt hij kaarten van op een mooi computersysteem. De zo geordende informatie wordt gebruikt om de meest geschikte locaties te kiezen voor het slaan van nieuwe waterputten.

Wettelijk is vastgelegd dat iedere inwoner recht heeft op een goedgekeurde, werkende waterput binnen 500 meter van zijn huis. Voor de eerste gebieden die Arjen heeft onderzocht blijkt dat ca. 5 % van de bevolking inderdaad binnen 500 m van zo’n put woont. De overheidseis wordt over het algemeen als niet zo realistisch gezien, en dat is nu ook te staven met feiten.
In de praktijk betekent dit dat ik af en toe het veld in moet om informatie te verzamelen, en af en toe op kantoor achter de computer zit. Dit is beter dan ik had durven dromen! ’s Avonds als Tessa weer thuis komt van haar werk genieten we bij een glas witte wijn nog maar even van de meevaller. Het thuisfront is ook erg blij met het goede nieuws. Maar het blijft Afrika, you never know…

Veldwerk

2006-02-28T14:59:00.000Z

De week is vandaag begonnen om 7:00, Tessa wordt opgehaald door Corry, die hier toch langs komt op weg van haar huis naar de faculteit. Prima, als je baas je haalt en brengt. Hoezo hiërarchische samenleving?

Het is weer vroeg heet vandaag. Ik doe zo vroeg mogelijk boodschappen op de markt, en ga meteen langs de telefoonmaatschappij om te kijken of het contract voor de vaste telefoonlijn al klaar is. Noppes.

De hitte begint zijn tol te eisen, en hier en daar komen wat vreemde gedachten op. Na een altijd verfrissende cola ga ik aan het echte werk: de tuin. We hebben besloten dat er groente gekweekt gaat worden in een deel van de tuin, en heel de tuin is net voor onze verhuizing ingeplant met graspolletjes. In de toekomstige moestuin moet het gras weggehaald worden, en ik vind dat ik dat moet gebruiken om de grasdichtheid van het toekomstige badmintonveld te verhogen. Ja toch?

De totale operatie houdt in dat ik heb besloten om het gras sprietje voor sprietje met een keukenmes uit de harde droge bodem te steken. De uitgestoken sprietjes doe ik één voor één in een emmertje water. Vijf meter verderop steek ik met een stok op regelmatige afstand gaatjes in de grond, waar ik het gras dan sprietje voor sprietje in plant.

Ik sluit af door het zojuist ingeplante gedeelte ritueel met de tuinslang te begieten en een goede groei te wensen.

Na enige oefening doe ik op deze manier ongeveer een m² in een half uur. In totaal moet ik zo’n 25 m² gras verplaatsen. Ik werk onder de intense belangstelling van de empregada (huishoudster) van de buren, die het natuurlijk niet helemaal snapt: een blanke op zijn knieën in de tuin, die hard werkt, maar waarvoor?

Als Tessa thuiskomt na een dag hard academisch werk is er weinig begrip voor nut en noodzaak van mijn activiteit. Ik heb weer een paar nieuwe blaren op mijn handen, heb een eerste bed wortels ingezaaid, en heb de basis gelegd voor een dichtbegroeid badmintoncourt. Maar er knaagt iets. Hoewel ik in NL altijd heb gedroomd van het “buitenleven”, een beetje rommelen in de tuin etcetera, is het toch moeilijk om de onrust te bedwingen: ben ik hier niet te slim voor, te hoog opgeleid, te duur, verknal ik niet mijn toekomst in NL als ik na 1,5 zulke jaren terugkom? Ik geloof wel dat ik dit leven leuk kan gaan vinden, maar hoe leg je aan anderen uit dat je dit leuk vindt? Of misschien is het toch een beetje karig, grasspieten verplaatsen. Hitte, twijfel.

En doorverhuizen!

2006-02-24T10:23:00.000Z

Nampula, Mozamique

Afgelopen zaterdag zijn we verhuisd naar ons definitieve huis! We geven een korte rondleiding.

Er staan een twee stevige bomen aan de Avenida das Forças Populares de Libertação de Moçambique, kortweg FPLM, het vroegere marxistische bevrijdingsleger. Daarachter wonen wij op nummer zeventien. Het woongebouw bestaat uit een benedenwoning en (onze) bovenwoning. De tuin rond het huis is in tweeën gedeeld, wij hebben de linkerhelft. Het huis is eigendom van een Mozambikaanse vrouw die met haar Australische man in Australië woont. Het huis is ontegenzeggelijk groen.

Onder ons zullen binnenkort Indianos komen wonen, Mozambikanen van Indiase afkomst, die hier de naam hebben rijk en meedogenloos te zijn. Volgens onze huisbazin hebben de toekomstige onderburen wat maffiose trekjes. In ieder geval hebben ze ontelbaar veel personeel, dat al dagenlang bezig is alles in orde te brengen voor het hoge bezoek.

Wat op de foto’s waarschijnlijk opvalt daar in Europa zijn de overvloedige hekken. We wonen eigenlijk in een kooi. Dat went zo snel dat we er al niks meer van merken, alleen als we foto’s nemen zitten die hekken steeds in de weg. Wij zijn heel rijk, en zonder hekken zouden we snel minimaal een illusie armer zijn, dus we lopen netjes de hele dag sloten open en dicht te doen. Of dat veel helpt is de vraag, want de dag na onze verhuizing is de deur van onze vorige flat ingetrapt, die toch ook goed op slot zat. Gelukkig waren onze spullen er toen al weg.

Verder leuk aan het nieuwe huis is de eigen watertoren, die je nodig hebt omdat de gemeente maar enkele uren per dag voldoende waterdruk levert om het water ook echt te laten stromen. Bovendien hebben we een heuse boiler, en kunnen dus warm douchen en afwassen. Onze empregado kende dat niet, dus dat deed even pijn aan zijn handen.

Achter het huis een flinke tuin. De volgende opties bestaan: badminton-veld, groentetuin, kippenhok, schildpaddenparadijs, wasdroogpunt. We zullen zien wat er van de wilde plannen komt.

Het huis zelf heeft een woonkamer, 3 slaapkamers, een woonkeuken, een badkamer en een soort veranda. Plus garage en 2 kamers (meer hokken eigenlijk) voor het personeel. Verder wordt het leven veraangenaamd door 3 mooie plafondventilatoren en 2 ar condicionados.

Binnen blijft het redelijk koel, de huizen zijn over het algemeen zwaar gebouwd. Bovendien heb je voor de meeste ramen een overstek, dus er valt nauwelijks zon binnen.

Als je goed zoekt op de kaart is er een rode stippellijn te zien. Dat is ongeveer het stenen gedeelte van de stad, en is niet groot voor een stad van 200.000 inwoners. We kunnen lopen naar de Shoprite (supermarkt), de rest moet je eigenlijk toch wel met de fiets of chapa (busje) doen. Maar dat is meer omdat het heet is dan omdat het ver is.

We hebben nu een mooie uitvalsbasis, en kunnen ons leventje hier een beetje gaan opbouwen. Vamos ver.

Blij

2006-02-12T09:26:00.000Z

Nampula, Mozambique

Een jongentje van 12 met een massieve hardhouten deur op zijn hoofd volgt zijn broertje die 6 stoelen op zijn kroeskop balanceert. Daar achteraan een man met een mand met schildpadden en een vrouw met allerlei lappen stof. Om 7:00 volgen we deze eindeloze stoet en worden zo naar de wekelijkse markt geloodst. Afgelopen nacht heeft het geregend, dus het is nog lekker fris.

We gaan voor het eerst naar deze markt, waar geen eten verkocht wordt, maar vooral kleding. Dit zijn de spullen die jullie elk jaar aan het Rode Kruis geven, inderdaad! Daarnaast is er gereedschap, zelfgelaste barbecues, hardhouten meubels, radio’s, sierraden. Het is een regionale markt, en dus best groot.

We dwalen wat rond. De kleding is ofwel het gebruikte spul uit het westen, ofwel nieuw spul van slechte kwaliteit (vaak made in China). Grappig genoeg is het tweedehands spul uit het westen vaak duurder, want beter.

Van de kleding krijgen we allebei nog niet zo’n kooplust. Leuker zijn de handgemaakte meubels en sieraden, meestal van zwaar donker hout. Maar we laten alles nog even staan tot we een definitief huis hebben. Op de terugweg van de markt naar huis komen we langs de houtsnijders die achter het museum een soort openlucht-atelier hebben. Ze hebben er ook een leuk winkeltje met een flinke collectie houtsnijwerk. We kunnen het niet laten alvast één beeldje te kopen, een weldoorvoed echtpaar waar we onszelf waarschijnlijk in zien.

Terug in onze flat zijn we bekaf. De koelte is allang weer voorbij, dus we druipen weer van het zweet. We zijn nog lang niet uitgepuft als Roos en Camiel bellen of we zin hebben om te gaan fietsen. “Ja natuurlijk” bluffen we. Ik op mijn Chinese barrel, Tessa op de fiets van Corry, Camiel en Roos op hun lekkere aluminium TREK fietsen met Shimano afmontage, en Floris op net zo’n barrel als ik.

Gelukkig is het bewolkt, maar natuurlijk nog steeds warm en vochtig. We rijden de weg op richting Angoche, een kustplaats 180 km verderop. Het is de eerste keer dat we de stad uitrijden en het is meteen geweldig. De mensen lachen hier veel meer dan in de stad. Het landschap is prachtig met een dieprode zandweg, loodgrijze regenlucht en overal de KPN-groene bomen. In de verte zien we bergen in de vreemdste vormen steil uit een vlakke horizon oprijzen. Dicht langs de weg staan bomenhoge termietenburchten (?).

Ik word er enthousiast van, en dan breekt mijn ketting. Gelukkig is er 100 meter verder een fietsenmaker. Er storten zich 5 pubers op mijn fiets, gewapend met een hamer, een spijker en een moer als onderlegger. Snel zijn ze niet, maar ik sta toch te kijken dat het lukt om met dit gereedschap de ketting te repareren.

Nog wat wantrouwig trap ik de eerste meters weg van de fietsenmaker. Maar als alles heel blijft rijden we fanatiek de donkere horizon tegemoet. Het was van tevoren duidelijk dat we niet droog zouden blijven. Thuis kunnen we niet douchen, dus is het niet zo erg om een goeie regenbui mee te pakken.

Als het hier regent gaan alle kranen ook open. We doen een lullige poging om onder een boom te schuilen. Gelukkig begrijpt de bewoner van de hut naast de boom de geste, en biedt ons meteen een schuilplaats onder het afdak van zijn hut aan. Niet dat het daar veel droger blijft, maar het is wel goed voor het Afrika-gevoel.

Daar zit je dan, op je hurken onder een rieten dak dat zo lek is als een zeef. Piepende kuikentjes spelen tussen de wielen van onze fietsen. Een buurman komt aanlopen en begint in gebroken Engels te bedelen. Eerst om geld om wijn te kopen. Als hij merkt dat we dat niet zo’n nobel doel vinden, zegt hij ook nog 2 kinderen te hebben die doodziek zijn. We geloven er niet veel meer van en maken ons er met een paar grappen vanaf.

Als de ergste regen over is laten we wat bananen en koekjes achter en beginnen we aan de terugweg. Het is nu rustig op de weg, iedereen die niet per se verder moet is gaan schuilen. Alleen de mannen met enorme balen houtskool achter op de fiets haasten zich verder richting stad.

In het voorbijrijden lijkt mijn fietsenmaker zelf ook wat verbaasd dat ik nog steeds fiets, en hij kan een trotse lach niet onderdrukken. Onder de rode modder komen we weer in de stad aan. Ik heb voor het eerst iets echt leuk gevonden hier, en dat geeft de burger moed.

Koop een wortel of neem een hond

2006-02-11T09:58:00.000Z

Nampula, Mozambique

Dat was even een behoorlijke domper – althans, voor mij, Pieter was iets negatiever ingesteld en minder teleurgesteld. Juist nadat hij de foto van ons toekomstige stekkie op het weblog had geplaatst kreeg ik een sms-je van onze toekomstige huisbaas dat het feest niet doorging. Kennelijk hadden we toch te veel ‘Westerse’ eisen gesteld en dan is daar nog de grote concurrentie tussen de ‘Westerlingen’. Dat is volgens mij namelijk de enige reden waarom de huizenprijzen hier zo belachelijk hoog zijn.

Een Portugees zou het huis gaan huren en meer betalen, bovendien nam hij zijn eigen spullen (zoals koelkast, gasfornuis e.d.) zelf mee waardoor de dikke ‘dono’ nog minder moet uitgeven…Helaas draait ook hier alles om het geld…

Zodra het slechte nieuws tot me doorgedrongen was ben ik toch maar meteen weer aan de slag gegaan, we hebben vanaf nu 3 ‘makelaars’ aan het werk gezet, namelijk Radja, sr. Tovela en Tanga Tanga (moest meteen aan onze hond denken)! Met sr. Tovela hadden we gisteren ochtend op een neutrale plek afgesproken zodat hij ons zou leren kennen en meteen te weten komt wat onze wensen zijn. Geen woorden maar daden, dacht hij, en dus zijn we meteen met z’n drieën 3 huizen gaan bekijken. Twee van de huizen waren ‘muito luxoso’ met huurprijzen boven de 800$ per maand! Voor het derde gifgroene huis – onze favoriet – lag de prijs bij 700$, maar we zijn in onderhandeling…

Het huis is van een Mozambikaanse dona (huisbaas), iets ouder dan Pieter, die met een Australiër – ook Peter genaamd – getrouwd is. Zij leek heel sympathiek, haar man hebben we nog niet leren kennen. Als alles goed gaat sturen ze ons dit weekend nog het huurcontract op, zodat we kunnen kijken of we akkoord gaan.

Het mooie is wel dat dit eigenlijk het beste huis is wat we tot nu toe hebben gezien! Nog beter dan het eerste huis, maar wel iets kleiner. De woonverdieping ligt op de eerste verdieping en naast een woonkamer en een woonkeuken zijn er nog drie slaapkamers en een badkamer. Het huis heeft stromend water en zelfs een boiler, dus we kunnen warm douchen (een luxe hier! – al moet ik zeggen dat ik de warme douche tot nu toe nog niet gemist heb bij die hitte hier). Verder hebben we een grote garage (voor de auto die er niet is) en een ontzettend grote achtertuin met een verblijf voor de empregado. Er staan ontzettend grote bomen in maar er is ook ruimte genoeg om bananenbomen etc. te planten. Jullie merken het al – ik zie ons daar natuurlijk al wonen en toch geloven we het pas als we er echt inzitten!

Op straat wordt je als “witte” vrijwel constant achtervolgd door verkopers, sjouwers, schoonmakers, schoenenpoetsers, wortelverkopers en mensen die op een andere manier op je vermeende geld uitzijn. Maar op de terugweg van onze huizentoer werden we vergezeld door een mislukte Duitse herder (die behoorlijk liep te zweten want zijn tong hing bijna op de grond). Hij volgde ons overal naartoe, zelf naar de ‘Shoprite’ (de AH van Zuid-Afrika). O cão não pode entrar, zei de bewaker met een strenge blik waarop ik antwoorde: Não é o nosso cão, o cão sempre está à seguir-nos, não sei porqué! Dus hij bleef ons volgen toen we langs de schappen liepen en dat was voor de bewaker ineens dan ook geen enkel probleem meer! Toen we de winkel uitliepen waren we hem eindelijk kwijt (kennelijk vond hij het toch best lekker koel daar in die winkel, met al dat hondevoer!).

Verhuisbericht

2006-02-08T08:44:00.000Z

Nampula, Mozambique

We zijn dit weekend verhuisd, eindelijk weg uit de “Cave”, zoals onze vorige woning op de universiteit bekend staat. Sinds vrijdag ben ik zwaar verkouden. Creatief van mezelf, bij zo’n hitte. De week ervoor heb ik elke nacht bezweet liggen slapen voor de enthousiast aangeschafte ventilator, maar daar word je ook in Mozambique ziek van.

Vrijdagnacht lig ik dus te ijlen, en dan duurt zo’n korte nacht best lang. Zaterdag zijn we door Roos en Camiel rondgeleid langs alle winkeltjes die je moet kennen om aan je boodschappen te komen, en dat zijn er heel wat! Superhandig dat we niet zelf alles moeten uitvinden. Aan het einde van de tour zit ik er echt helemaal doorheen, want nog steeds niet lekker, en parkeert Camiel me in hun huis op het logeerbed. Ik ben zelden zo blij geweest met een schoon bed, en voel me voor het eerst in een week weer een beetje beter.

Ondertussen gaan Tessa, Roos en Albertina (de Mozambikaanse vriendin van Maarten, staat op de eerdere zwemfoto uit Pemba) naar een huis kijken. Ze kunnen met de hulp van Albertina goed onderhandelen met de eigenaar, dus we kunnen het huis waarschijnlijk over 2 weken in, voor 500 dollar in de maand. We zijn heel happy, want we werden gek van ons vorige huis.

Om de tijd tot de verhuizing te overbruggen kunnen we nu tijdelijk in de flat van Albertina wonen, wat ook al een verademing is in vergelijking met de “Cave” waar we tot nu toe in zaten. Het is hier schoner, groter, lichter, koeler en droger.. Hoewel dat laatste dan weer komt doordat er geen stromend water is. Maar dat is ook nergens voor nodig.

Nu dus de eerste nacht in deze flat gehad, natuurlijk word ik wakker van een kakkerlak die vriendelijk over mijn hand loopt. We waren even vergeten dat kakkerlakken hier bij (ver)huizen horen. Nu begint het te wennen.

Handen uit de mouwen

2006-02-03T11:05:00.000Z

Nampula, Mozambique

Mijn eerste echte werkweek duurde maar 4 dagen – vandaag is het vrijdag en een “feriado” (dia dos heroes, de dag waarop Eduardo Mondlane werd vermoord), tijd om bij te komen, dus. En dat is wel nodig, want we zijn allebei erg moe en hebben weinig energie. We hebben sinds onze aankomst in Mozambique natuurlijk ook behoorlijk veel gereisd, bovendien moeten we aan het klimaat wennen (en aan zo veel meer). Af en toe is het even op je tanden bijten….maar goed, dat wisten we en een dipje hoort er bij.

Deze week hebben we samen met Radja – een Mozambikaanse makelaar die ons helpt met het vinden van een huis – vier huizen bezocht, helaas niet helemaal onze smaak. Althans, het lijkt ons toch wel fijn om een beetje privacy te hebben (zonder 15 familieleden in je achtertuin te hebben wonen) en een buitenplek zou ook niet verkeerd zijn, we zitten tenslotte in een warm land. Vandaag zouden we weer met hem afspreken. Helaas kwam hij steeds niet opdagen, ook iets waar we nog aan moeten wennen. Maar we geven de hoop niet op: Morgen hebben we met de eigenaar van het huis afgesproken dat we een week geleden met Roos (een NL collega die bij de onderwijskunde-faculteit werkt) hebben bekeken. Misschien kunnen we dan wel knopen doorhakken…

Het werk op de faculteit bevalt tot nu toe goed. Natuurlijk is het af en toe nog een beetje wennen aan al dat Portugees, maar dat komt wel. Ik zit samen met Maarten (mijn voorganger) die hier nog 2 maanden blijft, Geert – een Nederlander die met een Mozambikaanse is getrouwd en part-time bij de rechtenfaculteit werkt – en Felix, een Mozambikaanse collega die de taken van Maarten gaat overnemen op een kamer. Het is een hele fijne ruimte met veel ramen en 2 plafondventilatoren, de computer is ook geïnstalleerd, nu nog een fijne bureaustoel om RSI te voorkomen….

Ik heb al een college bijgewoond en een onderwijsgroep bekeken…helaas kwam beide malen de docent niet opdagen en moest op korte termijn vervanging worden geregeld. Dat komt hier wel vaker voor – je moet dus wel kunnen improviseren.

Gisteren ben ik samen met onze NL rector Cornelia en Silvia en Gerrit van ICCO naar een tribunal in een van de bairros (huttenwijken) geweest. Het overgrote deel van de stadsbevolking woont hier. De meeste bairros hebben ook een tribunal waar alle geschillen die zich in de wijk voordoen worden beslecht. Niet te vergelijken met wat wij onder een rechtbank verstaan!

We stappen uit de auto en worden verwelkomd door zes rechters, die door de bewoners van de bairro plenair zijn gekozen en benoemd. Zij hebben geen rechten gestudeerd, hun primaire taak om tussen de partijen te bemiddelen zodat deze tot een oplossing van het geschil komen. Komen ze er niet uit, dan wordt de zaak doorverwezen naar de “formele” rechtbank in de stad.

De rechtenfaculteit heeft een project met zes tribunais. Ze worden regelmatig door studenten bezocht, voor hen is het vaak de eerste keer dat zij in een huttenwijk komen. De samenwerking blijkt voor beide kanten heel nuttig omdat zij veel van elkaar kunnen leren.

De meeste zaken die door het tribunal worden beslecht gaan over onderwerpen als scheiding, erfrecht en geschillen over grond. Erg frustrerend om van de juizes (rechters) te horen dat de vrouw vaak het onderspit delft, sterker nog, mensonwaardig wordt behandeld. Als een vrouw bijvoorbeeld weduwe wordt is zij volgens Mozambikaans recht de erfgenaam. In de realiteit gebeurt het vaak dat haar alles wordt ontnomen (ook de kinderen) door de broers van haar man. De armoede is zo groot dat vaak zelfs haar kinderen met hun ooms samenspannen en de moeder in de steek laten (of zij wordt om het leven gebracht…niemand die er zich druk om maakt).

Behalve het geslacht speelt ook de politiek een grote rol bij de tribunais. Felix vertelde me dat het vrijwel nooit voorkomt dat iemand van de oppositiepartij Renamo een geschil wint. De studenten proberen om hun kennis over het formele Mozambikaanse recht aan de juizes door te geven en kunnen hopelijk een steentje bijdragen tot het verbeteren van de situatie…

Ingebroken!

2006-01-30T08:58:00.000Z

Nampula, Mozambique

Gisteren kreeg de dag nog een leuke uitsmijter. Als we van het vliegveld thuiskomen krijgen we onze huisdeur niet open. Het slot is stevig met een hamer bewerkt door een inbreker. Bovendien is de guarda (bewaker die bij vrijwel elk huis staat als een soort van werkverschaffing) er niet, terwijl die tot nu toe elke avond braaf bij het hek ging staan als het donker werd.

Uiteindelijk krijgen we het slot toch open, maar dicht gaat het niet meer. Wij iedereen bellen die we kennen hier, om een nieuw slot te regelen. Maarten (Tessa’s voorganger) komt gelukkig snel met een slot aanzetten dat hij nog op de markt kon kopen. De deur gaat weer op slot, wij gaan nog even uit eten, alwaar wij een sterk verhaal aan Frans vertellen over deze snelle bijna-inbraak.

De volgende morgen vroeg volgt de ontknoping. De inbreker is de conciërge van de universiteit. Hij wilde ons huis in om de waterpomp uit te kunnen schakelen, die ik bij vertrek op vrijdagochtend aan heb laten staan, en die langzaam maar zeker het huis van onze bovenbuurvrouw in een zwembad veranderde. Een mooie actie van ir. Geene!

Omdat het systeem met de watertank op het dak en de waterpomp hier doodnormaal is, komt het nogal knullig over als je daar een fout mee maakt. Bovendien weet zo ongeveer heel Nampula van de vermeende inbraakpoging, dus we gaan lekker af. Maargoed, al doende leert men. En ik blijf het natuurlijk een bagger-systeem vinden: als er geen water meer uit je kraan komt, zet je je pomp aan, die de tank op het dak volpompt. En als je de pomp vergeet uit te zetten krijgen je bovenburen zwemles…

Overdag bekijken we 2 leegstaande huizen via een tussenpersoon. Dat is 1x helemaal niks en 1x matig. Wel met mooie avocadobomen in de tuin. Nog nooit gezien die dingen, lijken net perenbomen. We zoeken nog even verder.

’s Avonds bezoeken we nog een borreltje in het Hotel Girassol, georganiseerd door het consulaat, waar bijna alle Nederlanders (circa 30) in Nampula en omstreken op af komen. Beetje bijpraten over de kansen op werk voor mij hier, maar heel makkelijk zal dat wel niet gaan worden. Tijdens de borrel bellen pa en ma op. Ik loop naar buiten, vanuit de gekoelde zaal de warmte in. Voor mijn gevoel loop ik dus juist naar binnen, want zo was dat toch in Nederland?

Leuk om pa en ma weer te horen. We praten wel een kwartier. Terwijl ik in de tropische avond op de rand van het dakterras leun met uitzicht op de kathedraal en het plein ervoor, vertel ik ze hoe het gaat. We hebben best veel gebaald de afgelopen week. Maar als ik terugdenk aan wat we nu al beleefd en gezien hebben, en ik bekijk de foto’s, dan is het echt niet zo rot allemaal.

Capacity Building in de praktijk

2006-01-29T09:06:00.000Z

Zondag 29 januari 2006, Pemba, Mozambique

Op zondag om 10:00 verzamelen we weer in de faculteit Toerisme voor de ontmoeting met de rectoren. Rector Oud zit een beetje te vol verhalen, maar voorzitter Frans weet hem goed in toom te houden. Rector Nieuw is wat moeilijker aan de praat te krijgen, maar ook dat lukt.

Voorzitter Frans wil een kort voorstelrondje houden, en begint bij Rector Nieuw. Zijn Engels is niet zo best, dus hij spreekt liever Portugees. Tergend langzaam beschrijft hij zijn leven. Geboren in de buurt van Nampula, heeft nog les gekregen van Rector Oud, daarna door de kerk naar Rome gestuurd voor 7 jaar studie theologie. Na zijn verhaal van een half uur stellen wij ons allen in 30 seconden voor, en kunnen we verder met de inhoud. Cultuurverschil?

Eigenlijk willen we allemaal weten wat Rector Nieuw van plan is met het onderwijsprogramma, en meer in het bijzonder met het Problem Based Learning. Het sterke vermoeden bestaat dat Rector Nieuw de opdracht heeft om dit onderwijssysteem weer af te schaffen, op aandringen van de kerk. Het onderwijssysteem is voor de nogal orthodoxe kerk veel te werelds, studenten worden er te zelfstandig en onderzoekend van. Maar het afschaffen van PBL zou alle werk van het ICCO en de Mozambikaanse collega’s in de afgelopen jaren weer ongedaan maken.

Rector Nieuw geeft zijn eigen mening niet, maar zegt wel heel vaak dat iedereen die hij gesproken heeft positief was over het PBL. Rector Oud heeft niks meer te verliezen. Hij zegt Rector Nieuw te willen helpen met het opbouwen van zijn netwerk op voorwaarde dat het PBL gehandhaafd blijft. Hij wil helpen “vooruit te gaan, niet achteruit”. En hij wordt er behoorlijk driftig bij.

Op de terugweg naar het strand zijn we best positief over de bijeenkomst. Hoewel Rector Nieuw weinig duidelijkheid kon geven, hebben we hem wel urenlang de voordelen van PBL kunnen inwrijven. Terug in de strandtent Pemba Dolphin eten we weer goed, nemen nog een laatste duik en vliegen weer terug naar Nampula. Met de avondzon hebben we een geweldig zicht op het landschap rond Nampula. Toch zijn we blij dat we de komende tijd niet meer hoeven te vliegen, want het is een beetje te gek geworden de laatste weken…

Arbeidsomstandigheden

2006-01-28T09:22:00.000Z

Pemba, Mozambique

Pemba is het Bloemendaal van Mozambique. Voor zover er hier iets sjieks badplaatsachtigs is, is het in Pemba. Mooie stranden, koraalrifje op zwemafstand voor de kust, zowaar een paar luxe resorts, prima toeven.

We zijn hier om uit te rusten van het werk dat nog moet komen. Onze uitzendende organisatie, ICCO, houdt eens per jaar een vergadering in Mozambique waar alle ICCO medewerkers in MZ naar toe komen. Dit jaar is de vergadering in Pemba, dus vanuit alle hoeken van het land zijn onze collega’s vrijdag hier heen gevlogen. In totaal zijn we met zo’n 15 man/vrouw.

We beginnen vrijdag met een lekkere lunch in een strandtent (Pemba Dolphin). De zee ziet er zo goed uit dat de meesten meteen maar een duik nemen in het water van 30 graden C. Helaas hebben we geen duikbrillen bij ons, dus we zien niks van het koraal dat onder ons ligt. En wat je in Mozambique niet zelf bij je hebt, kun je niet kopen of huren. En waar je wel iets kunt huren of kopen schrik je je helemaal lam van de prijzen.

Na de strandpret gaan we naar de faculteit toerisme waar Petra eigenlijk een onderwijskundig adviseur zou moeten zijn, maar feitelijk de hele faculteit bestuurt bij gebrek aan Mozambikaanse collega’s die dat willen en kunnen. De faculteit beslaat de helft van een gebouw. De andere helft is in verval. Hiernaast zie je de ongebruikte keuken, die toch van nut zou kunnen zijn in een hotelschool...

De situatie op de faculteit Toerisme is dramatisch. Er is vrijwel geen Mozambikaanse docent te bekennen. Hoewel de opleiding volledig in het Engels is, spreken de docenten en studenten soms maar een paar woorden. Petra wordt sinds kort ondersteund door Birgit en Marloes, twee NL meiden die hun opleiding in NL net afgerond hebben, en nu in Pemba een cursusblok gaan coördineren en reviseren.

Voor een opleiding als Toerisme is het heel belangrijk dat de studenten de kans krijgen om stage te lopen. Vooral in Mozambique, waar men totaal niet gewend is om enige vorm van service te verlenen of te ontvangen, is dit onmisbaar. Het grootste kwaliteitshotel, Pemba Beach, heeft tot nu toe de studenten een stageplaats geboden, maar dreigt daar binnenkort mee te stoppen.

Er lag een prima plan om de vervallen ongebruikte helft van de faculteit op te knappen tot hotel, en dat volledig met studenten te runnen. Helaas is om politieke redenen (de bisschop wil het niet) een streep gezet door het plan. Vooral Andre, de man van Petra, baalt ervan, want hij stond als bouwkundige al klaar om deze klus te klaren.

Na het bezoek aan de faculteit nodigt ICCO ons uit voor een diner in een Italiaans restaurant. Het ligt geweldig mooi aan het strand, je eet er in de open lucht, en de gekko’s lopen boven je hoofd over de balken. Een absolute droomplek. Het is heel gezellig, veel mensen zijn blij weer eens wat Hollanders te spreken, en voor ons is het nog een laatste keer uitstel van executie, na een week Mozambique hebben we nog vrijwel geen Portugees gesproken.

Op de terugweg naar het hotel maken we nog een tussenstop in een Mozambikaanse disco. Echt heel anders dan bij ons is het niet, al is de muziek wat slechter en de dans wat beter. Het is nog wat te vroeg voor Afrikaanse gezelligheid, en we druipen na een uurtje weer af naar het hotel.

We slapen best goed, wonder boven wonder hangt er zelfs een klamboe in de kamer, wat erg nodig is, maar vooral nergens standaard. Het ontbijt is erg Mozambikaans, een broodje en een kuipje jam. De waterkoker wordt van kamer tot kamer doorgegeven om thee te zetten. Na het ontbijt gaan we naar Pemba Beach, het eerder genoemde sjieke hotel. Het is door een rijke Arbabier neergezet in een oosterse stijl. Het is duur, daarom slapen we er niet, maar ook een van de weinige plaatsen met serviceniveau dat we in het Westen gewend zijn.

We vergaderen over het thema Capacity Building. Deze gevleugelde term geeft de huidige visie op ontwikkelingssamenwerking weer. Het komt erop neer dat het vooral belangrijk is dat mensen hier leren hoe ze zelf hun maatschappij vooruit kunnen helpen, zodat ze op termijn minder afhankelijk worden van donoren. Normaal gesproken een vaag en abstract verhaal, maar in deze setting wordt het ineens lekker concreet.

Het huidige programma voor de ondersteuning van de Universidade Catolica de Mocambique (UCM) door het ICCO loopt vanaf 2004 tot 2008. In het kader van Capacity Building kijken we nu vooral vooruit, hoe zal de universiteit zich staande houden als de ICCO-mensen in 2008 allemaal verdwijnen? Dat ze het dan heel moeilijk gaan krijgen staat eigenlijk wel vast.

Het grootste probleem dat gesignaleerd wordt is het verloop onder het Mozambikaanse personeel. Zodra iemand 2 jaar werkt voor de UCM is hij/zij zo veel waard op de arbeidsmarkt dat hij makkelijk een veel betere baan kan krijgen. Het idiote is dat deze mensen erg vaak terecht komen bij NGO’s, dus organisaties voor ontwikkelingssamenwerking die vaak op westers geld draaien. Zo schiet je in je eigen voet.

Tussen de bedrijven door duiken we nog even in het zwembad en in de zee. De foto zegt genoeg denk ik, erg vervelend.

We sluiten de zaterdag af met het voorbereiden van de ontmoeting met de 2 rectoren (Rector Oud en Rector Nieuw) op zondag. We zullen vooral het succes van het PBL (Problem Based Learning, de kern van de ondersteuning die het ICCO aan de universiteit geeft) benadrukken. Daarnaast zullen we Rector Oud vragen om een visie op het hoge personeelsverloop, en Rector Nieuw om zijn eerste indruk van de universiteit.

Wennen aan Nampula

2006-01-26T09:48:00.000Z

Nampula, Mozambique

Afgelopen dagen hebben we een beetje kunnen wennen aan het leven in Nampula. We hebben een harde strijd geleverd met onze medebewoners, de reuzekakkerlakkken. Ze waren 10 cm lang en behoorlijk smerig. Met behulp van Duits gif (Baygon) hebben we er tot nu toe zes weten te overmeesteren.

Tessa heeft zich al een paar dagen ingewerkt, hoewel nog niet helemaal volgens het hier gebruikelijke rooster (7:00 tot 12:00 en 14:00-17:00). Ze is bezig met het inrichten van haar werkplek, kennismaken en inlezen.

En dan ik, de huisman. Het koken lukt nog niet geweldig hier, op onze elektrische tweepitter, want het inkoopproces is ingewikkeld. Je kunt heel veel kopen in de supermarkt, maar voor verse groenten moet je er eigenlijk niet zijn, en dat eten we nou juist graag. Daarvoor moet je allerlei losse winkeltjes en straatmarkten aflopen. Dat is dus mijn taak, maar het is er een beetje warm voor. Onze proviandkast is dus niet al te uitgebreid, zodat er ook niet veel kan bederven, want dat is een van de weinige dingen die snel gaan.

Hoewel het mij nu geweldig goed weer lijkt om groente te verbouwen (warm en vochtig), ligt het blijkbaar niet zo simpel, want groente is zo mogelijk nog duurder dan bij de Albert Heijn. Voor een kilo tomaten op de markt betaal je 2 euro. Ananassen en mango’s zijn wel goedkoop, zodat we voornamelijk tropische dingen eten. Als we al zelf koken, want onze keuken laat niet al te veel gekokkerel toe.

We zijn niet tevreden met ons kleine vieze huisje hier en willen dan ook zo snel mogelijk verhuizen naar iets beters. Afgelopen week hebben we dank zij de hulp van Roos, een NL collega, al een huis bekeken dat leegstaat. Het was groot, vrijstaand en met een flinke palmboom in de tuin. Het ligt in de laatste straat van de “stenen stad”, en je kijkt dus uit over de bairro, het huttenwerk. Maar we gaan nog wat meer huizen proberen te bekijken voordat we toehappen. Dat wordt het project van volgende week.

Eerste impressie's van de faculteit

2006-01-26T09:40:00.000Z

Voor het eerst zitten we nu een internetcafé - ontzettend modern en lekker cool door de airco! Even bijkomen van de hitte buiten. Pieter heeft gisteren een van onze eerste nuttige aankopen gedaan - een grote japanse ventilator om ons huisje een beetje op te frissen. We hebben dan ook de beste nacht tot nu toe gehad en zijn uitgeslapen!
Ja, dat moet je zijn als je om 7 uur moet beginnen te werken. De werktijden verschillen hier nogal van NL: van 7 uur tot 12 uur en van 14 uur tot 17/18 uur (of soms ook langer..maar dat moeten we nog zien). Dat zal even wennen zijn, maar op zich is het wel lekker om bij deze temperaturen vroeg op te staan en s´middags even te rusten of te zwemmen. Er schijnt hier een 40m buitenbad te zijn waar het tussen de middag even af kunt koelen (als het water schoon is), maar dat hebben we nog niet geprobeerd.

Op de uni heb ik inmiddels met iedereen kennis gemaakt - al is het best moeilijk om meteen al die vreemde namen te onthouden, dus dat zal nog wel even duren. Ik heb zelfs al een kort praatje gehouden om me voor te stellen aan de 1e en 2e jaars studenten. Ik heb een beetje lopen improviseren in het portugees en dat viel blijkbaar wel goed want ik heb enthousiast applaus geoogst, voor mij wel bijzonder....Vooralsnog moeten er veel administratieve zaken worden geregeld, zoals een werkvergunning voor mij en een verblijfsvergunning voor Pieter en niet te vergeten het openen van een bankrekening. Je weet nooit hoe lang dat soort dingen duren (hoewel ze in NL ook niet altijd even snel zijn).

Op dit moment zijn het spannende tijden, omdat de rektor van de universiteit, Padre Couto, binnenkort zal vertrekken. Hij is een heel ervaren man die in Lissabon en in Muenster (DUI) heeft gestudeerd, ontzettend veel weet en ook veel contacten heeft met mensen binnen de regering. Op zijn initiatief werd het probleemgestuurd onderwijs op alle faculteiten van de UCM ingevoerd. Dit systeem vergroot de zelfstandigheid van de student en leent zich goed voor een land waar de hele infrastructuur ontbreekt. Hierover later meer.

De opvolger van Padre Couto is nog erg jong (35), heeft geen onderwijservaring en werd benoemd door de bischopconferentie - het is immers een katholieke universiteit. Mijn baas en tevens directeur van de rechtenfaculteit Corry (de Moor) en alle andere collega´s vinden het wel heel spannend.... De vraag is of de bischoppen op deze manier meer invloed pogen te nemen op de curricula en het onderwijs (vormgeving en inhoud) op de verschillende faculteiten. Zal het PGO systeem binnen de rechtenfaculteit worden voortgezet of moeten we weer terug naar het klassieke systeem, waarin de docent allemachtig is en de student alleen maar opschrijft wat de docent zegt?

Op de rechtenfaculteit zijn er twee soorten studenten: De ouderejaars volgen het klassieke systeem en de 1e t/m 3e jaars vallen onder het probleemgestuurd onderwijs. Helaas zijn de ouderejaars over het algemeen slecht opgeleid (ze kunnen soms nog niet eens een samenvatting van een tekst maken). Velen hebben vóór de invoering van het nieuwe systeem hun cijfers gekocht en lopen nu gevaar niet te kunnen afstuderen omdat zij gewoonweg hun vakken niet halen. Omdat zij al 6 jaar in hun studie hebben "geinvesteerd" zijn zij natuurlijk als de dood dat ze zonder diploma - wat wel heel belangrijk is - moeten stoppen (en dat is ook al gebeurd). Om die reden hebben een 60-tal studenten vorig jaar gestaakt en brieven geschreven naar de rektor van de universiteit o.a. om het PGO-systeem slecht te maken. Corry stond behoorlijk onder druk maar werd gelukkig altijd door Couto gesteund. Het is immers voor dit land van groot belang om goed opgeleide afgestudeerden te hebben aangezien zij meteen op hoge positie's terecht komen. En als een slecht opgeleide een hoge positie inneemt, heeft dat vrijwel zeker negatieve gevolgen voor de organisatie en komt men in een vicieuze cirkel terecht. Prioriteit nummer één is dus om mensen op te leiden met goede capaciteiten. Het is voor ons dan ook van groot belang dat de nieuwe rektor achter ons staat.

Kortom, ik val meteen met "mijn neus in de boter..." spannende tijden, maar ik probeer er maar "muito calma" onder te blijven. Dit weekend vindt de jaarvergadering van het ICCO plaats - waar de oude en de nieuwe rektor ook zullen zijn - en zullen we hopelijk meer van hen horen...Morgen vertrekken we dus alweer met het vliegtuig naar Pemba.

Ik hoop dat het goed met jullie gaat - het zou leuk zijn om eens iets van jullie te horen!

Um grande abraço da
Tessa

Eindelijk Nampula

2006-01-24T20:40:00.000Z

Vanmorgen vroeg vliegen we samen me Rector Oud en Rector Nieuw naar Nampula. Dankzij de aanwezigheid van Rector Oud hoeven we niet te betalen voor het overgewicht van onze bagage. Rector Nieuw lijkt op het eerste gezicht een aardige, bescheiden man zonder ervaring in het onderwijs. Maar hij is pater, en da’s belangrijk hier.

Een man die een envelop moet sturen naar zijn zoon in Nampula klampt mij aan om die mee te nemen. Waarschijnlijk omdat ik makkelijk te herkennen ben voor de ontvangers in Nampula. Dit is een nogal gebruikelijke manier om iets op te sturen hier, altijd in dezelfde soort eco-bruine enveloppen met het telefoonnummer van de ontvanger erop.

In Nampula, 3 kwartier vliegen naar het noorden, zullen we de komende tijd wonen. We zijn dus erg benieuwd hoe de stad eruit zal zien, want eerlijk gezegd heb ik het wel een beetje benauwd (vooral maar niet uitsluitend figuurlijk) gekregen van Beira.

Corry de Moor, de directeur van de faculteit rechten, wacht ons op het vliegveld op. Nadat ik de eco-bruine envelop af heb gegeven aan de eerste jongen die mij op een onverstaanbaar verhaal trakteert, hijsen we alle bagage in haar 4x4, en rijden de stad in. Ik ben opgelucht, want het zien er 1000 x 4 x beter uit dan in Beira. Nauwelijks varvallen gebouwen hier, heel veel mensen op straat, veel winkeltjes. Prima op het eerste gezicht.

Corry neemt ons mee naar de faculteit, waar we voorgesteld worden aan een paar collega’s van Tessa. Daarna krijgen we de sleutels van ons huisje, dat vrijwel recht tegenover de faculteit staat. Dag files!

Ons huisje is een klein stukje van een onderhuis. Het is donker en behoorlijk bedompt, we zijn er eerlijk gezegd niet meteen heel blij mee. Het is inmiddels een uur of 12:00 en we gaan de stad in om iets te eten te halen voor Tessa. Ik sleep natuurlijk braaf de hele tijd glutenvrij eten mee voor mezelf, maar Tessa heeft hier al een paar keer zonder gezeten. En ze weigert altijd heel lief om mijn dure glutenvrije spul te eten.

Nadat we een paar onzekere stappen op de markt hebben gezet, hebben we toch 2 ananassen te pakken. We sjouwen weer naar huis in de hitte, en uitgeput gaan we aan deze wat karige lunch zitten. Na alle hectische dagen hebben we eindelijk allebei een dipje, en we zitten samen wat te sippen.

Maar we worden snel weer blij. Om 14:00 gaan we weer naar de faculteit, meteen de eerste vergadering van Tessa, en ik mag er wel bij zitten als verse aanhang. Het is leuk om mee te maken. Op zich niet zoveel anders dan in NL, maar dat komt natuurlijk ook doordat Corry de vergadering leidt. De setting is wel wat beter dan thuis natuurlijk, aan een tropische binnenplaats en een uitzicht op de verderop gelegen bergen, want we zitten op het hoogste punt van de stad.

Na afloop neemt Maarten, de voorganger van Tessa, ons op sleeptouw door de faculteit. Ook hier weer een heel positief beeld: Mooi, goed onderhouden gebouw, een eigen bibliotheek, best hippe computervoorzieningen. Met de tropische tuin als studielandschap.

Na de faculteit laat Maarten ons ook de stad zien vanuit de auto van zijn Mozambikaanse vriendin. We rijden langs een tennisbaan, een museum, een nieuw winkelcentrum, rijden zelfs een stukje de bairros in, wat hier best schijnt te kunnen. Onderweg verandert de stad in een grote rivier, want we krijgen onze eerste tropische regen over ons heen. Voor ons leuk om te zien, maar veel mensen in de bairros hebben vanavond gewoon water in hun hut staan. Gelukkig storen de spelende kinderen op straat zich niet aan die gedachte, want voor hen is het een waterfeest. We eindigen ook hier weer in de Zuid-Afrikaanse “Shop-rite”, waar we heerlijk kunnen hamsteren en ik mijn voorliefde voor bizarre aankopen kan stillen: een klauwhamer, punaises, touw, plakband etc.

’s Avonds worden we door Corry en haar man Charles getracteerd op een diner in een van de weinige restaurants. Het eten is er prima, en je zit er leuk tussen de bamboestengels. Corry en Charles zitten al vele jaren in Nampula en we laten ons gretig voeren met hun insiders-verhalen.

Met behulp van de eerder gedane bizarre aankopen lukt het ons vanavond voor het eerst om de klamboe op te hangen. Daardoor, en doordat het toch wat minder heet in dan in Beira, slapen we eigenlijk best goed.

Dit lijkt op succes!

2006-01-23T20:46:00.000Z

Beira, Mozambique

Vandaag gaan we naar de rectoren. In het meervoud, omdat we de afgelopen dagen gehoord hebben dat de huidige rector vervangen zal worden door een veel jongere pater. Padre Ponsi brengt ons naar de faculteit Geneeskunde, waar het rectoraat zetelt.

We spreken kort met de vertrekkende rector, die volgens de verhalen erg veel goed werk verzet heeft. Het is een klein, krachtig mannetje met slimme ogen. Naar het schijnt is het een belangrijk oud-strijder van FRELIMO, daarom lijkt het wel of hij nog steeds in een soort Mao-pakje rondloopt. Maar een hele prettige kerel.

Omdat hij op zeer korte termijn zal vertrekken, blijft het gesprek kort. Wel is hij geïnteresseerd in het feit dat ik in de bouw wil werken, want de architect/project-manager van de universiteit is net voorgoed vertrokken naar Australië. Dat is voor mij een leuke opsteker, want ik heb nog geen idee hoe ik hier aan werk moet komen.

De nieuwe rector ontmoeten we vandaag nog niet. Wel krijgen we een uitgebreide rondleiding door de faculteit Geneeskunde. Bernard, weer een Nederlander die door het ICCO is uitgezonden, is als directeur van de faculteit de afgelopen 5 jaar bezig geweest om deze faculteit op te zetten. We worden aangestoken door zijn enthousiasme, het is ongeloofelijk om te zien hoeveel werk er in 5 jaar verzet is.

Op een bevolking van 18 miljoen waren er 600 artsen, vrijwel allemaal in Maputo, omdat daar het geld te verdienen is. Toch waren donorlanden, de Mozambikaanse overheid en de universiteit in de hoofdstad Maputo allemaal niet erg enthousiast voor het idee om een nieuwe faculteit Geneeskunde op te zetten in Noord-Mozambique, ver van de hoofdstad. Er waren andere prioriteiten, en concurrentie voor de bestaande opleiding was ongewenst.

Desondanks is het gelukt om in enkele jaren alles van de grond te krijgen. De eerste studenten van destijds zitten nu in het 5^e jaar. De verwachting is dat een groot deel van hen in de regio blijft, omdat ze daar hun familie hebben. Braindrain naar het buitenland schijnt sowieso wel mee te vallen, maar naar Maputo komt vaak voor.

Wellicht dat er dan ook ooit een beetje normaal ziekenhuis in Beira kan komen. We zijn er niet geweest, maar willen er nog zekerder niet heen. Schijnt aardig op de hel te lijken daar. Er is geen stromend water, de WC’s staan tot de rand toe vol, het ligt vol met Aids-patiënten op matrasjes op de grond. Bizar als je bedenkt hoe goed de faculteit die we bekeken hebben er dan uitziet. Hopelijk kunnen de straks goed-opgeleide studenten iets ten goede veranderen.

Wie overtuigd wil worden van het nut van ontwikkelingssamenwerking moet op de faculteit Geneeskunde gaan kijken! ’s Middags halen we de tickets op in een reisbureau in het centrum. Padre Ponsi haalt ook kaarten voor de 2 rectoren, die een tour langs alle faculteiten zullen maken voor de overdracht van de rectorfunctie.

Beira

2006-01-22T20:51:00.000Z

Vandaag heb ik diaree, hebben we dat vast gehad. Padre Ponsi staat om 10:00 alweer op de kamerdeur te kloppen om ons de stad te laten zien. Hij heeft net een mis geleid in een van de bairros (hutten wijken). Vanwege mijn sanitaire toestand laat ik Tessa alleen met hem op stap gaan.

Wat we gisteravond in het donker nog niet zo goed zagen krijgt Tessa nu wel in volle glorie te zien: enorme bairros, eindeloze velden met hutten van riet, leem, golfplaat en soms ook wel steen. De stenen stad, het koloniale centrum dus, is na de onafhankelijksstrijd nooit meer opgeknapt. Veel gebouwen zijn dus ook niet bewoond, in ieder geval niet door mensen. Tessa komt wel onder de indruk terug van haar toertje met Padre Ponsi. Gelukkig is er 1 “normale” supermarkt in de stad, de Zuid-Afrikaanse “Shop-rite”, zodat ze ook wat nuttige boodschappen heeft kunnen doen.

Padre Ponsi komt om 14:00 weer langs. Ik ben dan zover opgeknapt dat we met z’n drieën op stap kunnen, en hij laat mij ook alles zien. Uiteindelijk gaan we op weg naar 1 van de 3 luxere restaurants die de stad telt. Het is een tent die gerund wordt door Zimbawanen, en men spreekt er Engels. Er komen ook veel Zuid-Afrikanen, waarvan een minder fris figuur probeert aan te pappen met Mozambikaanse pubermeisjes. In plaats van een geforceerde openingszin houdt hij gewoon zijn kop en legt een hand vol zuurtjes op tafel. Wij en de pubers kunnen onze lach nauwelijks onderdrukken, helemaal wanneer even later een paar blitse Mozambikaanse kerels binnenlopen, die de vrienden blijken te zijn van de dames. Mr. Zuidafrika heeft heel wat uit te leggen, maar het lukt hem met een paar biertjes een goed verhaal om heelhuids weg te komen.

Wij genieten zelf ook maar even van het luxe-gebeuren daar, want zoveel kansen daarop zullen we waarschijnlijk niet meer krijgen voorlopig. We eten lekker Mozambikaans (rijst met vis/garnalen), drinken een wit wijntje en liggen wat op het strand. Er wordt behoorlijk intensief gebedeld en gesjacherd, dus we kunnen lekker oefenen in het afslaan daarvan.
Zeer gespannen wachten ik de duisternis af, dit wordt mijn vuurdoop in de strijd met de malariamug. Ik heb een korte broek aan, en wacht met geheven hand 1,5 uur lang tot de eerste onverlaat op mijn been zal landen. Maar ik kan geen slachtoffers maken, want ze laten ons met rust.

Weer bij het appartement aangekomen slapen we bar slecht. Zweten lukt weer wel goed. We hebben wel een airco, maar die maakt zoveel lawaai dat slapen dan ook uitgesloten is.

Van Lissabon naar Beira

2006-01-21T21:00:00.000Z

Eindelijk zijn we dan in Mozambique! De hele vrijdagnacht diagonaal over Afrika gevlogen (inderdaad, het zwarte continent, geen lichtje te zien) en ’s morgens in Johannesburg geland. Dat zag er zowel vanuit de lucht als op het vliegveld nog ontzettend europees uit. En het was lekker 19 graden Celsius.

Toen naar Maputo gevlogen, de hoofdstad van Mozambique. Een minivliegveldje met een stuk of vier bagagebanden, maar met een prima service om je te helpen het volgende vliegtuig te halen. En dan merk je meteen dat je de enige stommeling bent die loopt te rennen. Geen weer voor een blanke daar…Nou goed, de eerste Meticais gewisseld om het overgewicht van bagage te kunnen betalen, colaatje gekocht, en verder vliegen.

De volgende landing was 1 uur vliegen noordelijker, in Quilemane. Onderweg vliegen we over de Zambezi-delta, een enorm moerasgebied zonder bewoning. Omdat het regenseizoen is, is het groen en nat en vertakt de rivier zich in duizenden kleine kronkelende stroompjes. Mooi gezicht vanuit de lucht, soort Missisipi-delta. Praten onze eerste zinnetjes portugees hier met een politieman uit Maputo die op weg is naar zijn familie om vakantie te houden. We krijgen zijn nummer, zodat hij ons rond kan leiden in Maputo als we eens daar zijn. Vast wel.

Tijdens de vlucht lezen we in de krant dat LAM (Lineas Aeros de Mocambique ofzo) net van de zwarte lijst is gehaald in Frankrijk. Vervolgens is de landing in Quilemane toch best spannend. De landingsbaan lijkt wat korter dan de piloot had gehoopt, er wordt flink geremd, de remmen piepen wat meer dan wij hadden gehoopt. We stappen uit met een mooi panorama op 4 vliegtuigjes die nooit meer zullen vliegen. En was het in Maputo nog redelijk warm en vochtig, hier lijkt het wel of je in een plantenkas rondloopt. Snikheet en 100% vochtigheid!
Ik was net lekker bezig met foto’s nemen van het vliegveld toen ik van een politieman te horen kreeg dat dat niet de bedoeling kon zijn. Een romantisch plaatje van de vliegtuigwrakken moet ik jullie dus onthouden.

Tenslotte vliegen we nog een half uurtje terug naar het zuiden en landen in Beira, onze voorlopige bestemming. Hier zitten ook een paar faculteiten van de universiteit van Tessa. Maar we komen vooral om de rector even de hand te schudden.
Op het vliegveld worden we opgehaald door padre Ponsi, inderdaad een italiaanse pater die tevens vice-rector van de uni is.

We komen kort na zessen aan, want we rijden in het donker in de 4x4 van padre Ponsi de stad in. Beira blijkt redelijk shocking te zijn. Het is erg vervallen, en hoewel we nu eigenlijk alleen de stenen stad nog maar te zien krijgen, ook vreselijk arm. De universiteit heeft bij de faculteit Economie een paar appartementen voor gastdocenten , waar we zolang kunnen pitten.
Als verassing blijken Gerrit en Silvia van het ICCO, de organisatie die ons uitzendt, ook net in Beira te zijn. Ze nemen ons mee naar Rembrandt en Joep, die voor het ICCO in Beira aan de uni zitten. Leuke ontvangst de eerste avond in het spannende Afrika. Joep en Rembrandt hebben allebei een appartement met uitzicht over zee in een oud koloniaal huis.

We nemen een taxi naar huis, want op straat lopen is hier in Beira ’s nachts niet helemaal OK. We zijn doodop van 25 uur vliegreizen, en slapen dan ook best goed ondanks de hitte en het vocht.

Afgestudeerd

2006-01-19T20:40:00.000Z

Vandaag de laatste les Portugees gehad bij het CIDAC. Vaste prik is dan het festa de despedida, waarbij de vers afgestudeerden een paar woordjes Portugees mompelen, waarna er een fles port wordt opengetrokken en een hele grote doos met borrelhapjes. Zo ook deze keer.

Daarna nog een beetje na zitten praten. Fotootjes genomen van Marisa, Manuela en Martha, en beloofd dat we nog eens aan ze denken. Dat zal niet moeilijk zijn, want we hebben het ontzettend naar onze zin gehad hier. Vamos ter saudades des vocés!

Echt de laatste afscheidsknuffel

2006-01-15T18:35:00.000Z

Vrijdag, 13 januari zijn Mama, Linda en Rüdiger geland in Lissabon – een dag waarop niemand graag in het vliegtuig stapt - de tickets waren namelijk spotgoedkoop! Ik ben niet echt abergläubisch maar stiekem wel blij dat wij vrijdag, de 20ste naar Mozambique vertrekken…Deze week hebben we nog 4 dagen les en dan gaat het grote avontuur beginnen, ben benieuwd, wanneer de kriebels echt gaan komen, op dit moment ben ik nog vrij relaxed.

Vrijdag vliegen we eerst vanuit Lissabon via de hoofdstad Maputo naar Beira om kennis te kunnen maken met de directie van de Universidade Católica de Moçambique (UCM). De faculteiten van de universiteit zijn verspreid over de noordelijke steden van het land, Beira, Pemba, Cuamba en Nampula. In Nampula bevinden zich de Faculdade de Direito en de Faculdade da Educaçao e da Comunicaçao. Op beide faculteiten werken een aantal mensen vanuit ICCO.

Padre Ponsi mailde me net dat hij ons zaterdag op het vliegveld van Beira ophaalt. Ik was blij dat ik überhaupt iets hoorde, ik had hem namelijk al een tijdje geleden gemaild en maar geen reactie gekregen. Achteraf bleek het te hebben gelegen aan een “current upsurge” ofwel stroomstoring waardoor een aantal computers en printers van hem waren doorgebrand….dus als jullie niets horen, dan weten jullie waarom…en wij houden de stekkers goed in de gaten.

Waarschijnlijk zullen we tot dinsdag in Beira blijven, dan doorvliegen naar Nampula – onze nieuwe woonplaats. Nampula ligt op een plateau op ongeveer 150 km afstand van de Indische Oceaan, en zo’n 400 meter boven de zeespiegel. Vrijdag zullen we dan weer doorvliegen naar Pemba om bij de jaarvergadering van het ICCO in Mozambique te kunnen zijn.

Alle mensen die voor ICCO in Mozambique werken zullen daar bij elkaar komen, ook Silvia en Gerrit - verantwoordelijk voor de uitzendingen naar deze regio - zijn vanuit ICCO NL van de partij. Voor ons is het leuk omdat wij meteen iedereen leren kennen en daarnaast veel zullen horen over hoe het is om daar te werken. Wij zijn erg benieuwd naar de ervaringen van iedereen en daarnaast blijft er hopelijk nog een beetje tijd om onder een palmboom te gaan liggen en een duikje te nemen…

Multi talengedoe

2006-01-14T18:48:00.000Z

Donderdag hebben we Peter (of Pjotr) ontmoet in Belém, met zijn vriendin Nadja. Hij is een Nederlandse Rus met joods bloed die in Parijs woont en even bij zijn moeder in Portugal op bezoek is, en een Servische vriendin heeft. Voertaal Engels.
Gisteren zijn Lyanne (mama Tessa), Linda (zus) en Rüdiger aangekomen in Lissabon voor de laatste afscheidsrituelen. Voertaal Duits, en ik verbaas me altijd over de rare woorden die af en toe opduiken in het verder heel ordentelijke Duits. Zo heb ik gisteren het woord abnabeln aan mijn Wortschatz toe kunnen voegen, wat zoveel betekent als zich van iemand losmaken.

Slecht geslapen vanwege de vinho verde. Mooie gelegenheid om wat langer in bed te blijven en het weblog bij te werken.

Belém, Lissabon

2006-01-10T18:57:00.000Z

Afgelopen zondag met ongelofelijk veel bagage van NL naar Lissabon gekomen, 124 euro aan overgewicht. Ook de taxichauffeur rekende een bagagetoeslag (6 euro) omdat de achterklep van zijn Mercedes niet meer dicht ging, en hij nauwelijks de heuvels naar ons appartement opkwam.

We wonen de komende 2 weken in Belém, een oude buitenwijk aan de Rio Tejo (Taag) waar vroeger de schepen met ontdekkingsreizigers vertrokken. Op de foto zie je een plaatje van de bekende Torre de Belém, een fort in de monding van de Taag. Hier staat ook het Mosteiro de Jerónimos, een oud klooster met een prachtige kloostergang over twee verdiepingen. Het was zo rustig dat we ons goed voor konden stellen hoe destijds de monniken hier met een biertje van de zon genoten.

Ons appartementje is klein maar fijn. Wel kunnen we vast wennen aan de vochtige lucht in Mozambique, want je moet bijna zwemmen door het huis. Ons wijkje is ideaal, met veel winkeltjes en de beste markt van Lissabon om de hoek. Tessa is vanmorgen vroeg wezen shoppen in haar beste Portugees. Op dit plekje zouden we het wel een paar jaar uithouden. Maar we moeten unbedingt verder…

De taalcursus bij het CIDAC is weer in volle gang. Onze leraressen Marisa en Manuela, kennen we al van de vorige keer. Pieter heeft daarnaast nog les van Martha. We krijgen nu privé-les. Bij mij (Pieter) is het vooral herhalen, Tessa is wat ambitieuzer en zit nu bijvoorbeeld naast me een complete presentatie in het Portugees voor te bereiden.

Dag Nederland

2006-01-07T17:19:00.000Z

Haamstede vanuit de lucht

Vandaag is onze laatste dag in NL. Tot op het laatst zijn we toch nog druk geweest met regelen, kopen, inpakken, studeren en wat een ontwikkelingswerker met een beetje ambitie zoal nog meer doet.

Veel mensen leven erg mee met ons en lijken soms zenuwachtiger te zijn dan wij. We maken een tussenstop van 2 weken in Lissabon, voor wederom een beetje taalles. Daarom beseffen we nog steeds niet heel goed dat we binnenkort elkaar aan zitten te kijken in Mozambique. In de hitte. Onder een klamboe. Zonder alles. Maar met een avontuurlijk gevoel en met elkaar! We zien jullie in Nampula!

Goede voornemens

2006-01-01T20:02:00.000Z

De week in Varnhalt bij Lyanne was redelijk hectisch, hoewel minder dan gewoonlijk. Maar samen met het continue gesleep met spullen, het zwervend bestaan van de afgelopen maanden en de ook bijna eindeloze cursussen was het toch genoeg om mijn energieniveau behoorlijk uit te putten.

We zijn met de ICE teruggekomen, en we hadden geweldige plaatsen helemaal voorin, zodat je mee kunt kijken met de machinist. Machinist is een groot woord, want die trein wordt ook gewoon met 1 computerschermpje bediend terwijl ie met 350 Stundenkilometer doorsuist.

Oud en nieuw hebben we in Haamstede gevierd. Dat was, ook zoals gewoonlijk, weer lekker rustig, zodat ik weer een beetje bijgetankt ben. Op oudjaarsavond kwamen Jan, Marijke en Marco een glas champagne drinken en een vuurpijl afsteken. Marco had ik misschien wel 10 jaar niet meer gesproken. Maar het was gezellig, ik had nu geen behoefte aan een druk nieuwjaarsfeest. Maar het vuurwerk was wel erg kalm, het kwam bijna niet uit de fles los.

Hoe vaak is het je al gebeurd: "dit jaar ga ik wat avontuurlijker leven, een nieuwe baan zoeken, verhuizen, samenwonen...." en dat soort voornemens. Je neemt een goeie slok champagne, en je vergeet het weer.

Helaas, we zullen wel moeten nu. Alle schepen zijn wel zo´n beetje achter ons verbrand: 2 banen gestopt, 2 huizen opgezegd, tickets naar Mozambique geboekt, we gaan ervoor!

Ik ben benieuwd naar dit jaar. Dit laten we in ieder geval achter...

Laatste sneeuw

2005-12-28T15:39:00.000Z

8 januari is het zo ver - we vertrekken nog 2 weken naar Lissabon - para aprender portugues. Depois, vamos partir para Mocamique!

Vreemd gevoel, om in Duitsland en Nederland nog in de sneeuw te zitten en over 3 weken aan de paradijsachtige stranden van dit tropische land! Met kerst hebben we een weekje in Duitsland gezeten. Lyanne heeft ons goed afgevuld met eten, en ik heb internet en de e-mail geinstalleerd zodat we niet helemaal uit zicht verdwijnen.

Vamos ver....

Bagagem

2005-12-17T17:03:00.000Z

Onze spullen (5,2 kubieke meter) vertrekken op mijn verjaardag op deze boot uit de Rotterdamse haven. Begin Februari zal het schip als het goed is in Mozambique aankomen. Ik ben benieuwd wat er dan nog van over is...

Ring ring

2005-12-11T09:57:00.000Z

Om een stukje onbegrijpelijke nederlandse cultuur te exporteren zijn we op 9 december een geregistreerd partnerschap aangegaan. Zie dat maar eens uit te leggen in het Portugees... We gaan in ieder geval geringd door het leven nu.

Het partnerschap en vertrek hebben we in Hotel New York gevierd. Het was druk en gezellig, aanstormend theatertalent verzorgde een PieterTesley (Beatles medley) en ook wij hebben een steentje bijgedragen om de basiskennis over Mozambique onder de genodigden te versterken.

We hebben het heel druk gehad met alle voorbereidingen, en pas toen het feest een tijdje aan de gang was realiseerde ik me even echt dat ik iedereen best ga missen.

Iedereen bedankt voor de belangstelling, gezelligheid en de giften! De volgende dag werden we wakker met een blik op de Maas en de kade voor hotel New York.

De units van het Hendrik Kraemer Instituut

2005-12-07T08:54:00.000Z

We hebben 3 leuke, intensieve en nuttige weken aan voorbereiding gehad in het Hendrik Kraemer Instituut in Utrecht. Hier staan we op de foto met onze collega-landverlaters en cursusleiders. Op het programma stonden onder andere:

omgaan met cultuurverschillen
de rol van religie
gezondheidsproblematiek
ontwikkelingseconomie
ontwikkelingsstrategie

Voor mij (Pieter) is het leuk om de parallel te trekken met de aanpak van projectmanagement, wat de afgelopen jaren mijn vak is geweest. Voor Tessa wordt nu veel duidelijker hoe haar functie in Mozambique in het grotere plaatje van ontwikkelingssamenwerking past.

Lisboa, Lisboa...

2005-11-21T17:04:00.000Z

30 Oktober is het zo ver! We vertrekken naar Lissabon voor een 3 weken durende talencursus Portugees. Als we in Lisboa aankomen is het meteen raak...de taxichauffeur is blijkbaar niet al te bekend in Lissabon, het kost hem namelijk nogal moeite om ons appartement te vinden, en ons nogal wat pieken...

De talencursus wordt gegeven door het CIDAC, een klein instituut met een prettig anti-koloniaal sfeertje. We krijgen met z'n tweeen les van een docent, dus het is behoorlijk intensief.

's Middags hebben we bijna elke dag nog wel een uurtje tijd om de stad te verkennen, en dat is de moeite waard: Castelo, Elevadores, haven, Oceanium, glaasjes port, het is allemaal niet vervelend. Na 3 weken intensieve lessen is het aan ons om de afscheidstoespraak te houden - maar we komen terug- zondag, 8 januari zijn we er weer! Muito obrigado Marisa, Manuela, Paolo e Maria!

Portugal

2005-11-20T19:20:00.000Z

Vooral door de verhalen van onze docenten bij het CIDAC hebben we een aardig beeld gekregen van het moderne Portugal. Een land waar uiterlijk vertoon behoorlijk telt (Mercedes, Audi en BMW), maar bijna iedereen moeite heeft de eindjes aan elkaar te knopen.

Hoewel ik denk dat Nederland ook aardig in die richting is opgeschoven, zijn er nog wel verschillen. Het is hier in Portugal heel normaal dat je werkt ver onder je opleidingsniveau, je huis tijdelijk verhuurt aan Nederlandse cursisten en zelf bij vrienden gaat wonen, probeert wat zakgeld te verdienen door visitekaartjes te maken op je printer thuis. Of Portugees gaat doceren in Oost-Timor omdat dat de enige baan is die je kunt krijgen.

De mensen zijn dus bereid meer te doen om te overleven, en zijn daarin ook wat creatiever. Een gezegde is hier “Ons land is klein, maar ons improvisatievermogen niet”. We hebben in ieder geval een heel leuke kennismaking door de mensen van het CIDAC. Maar eerlijk gezegd begint de cultuurshock hier al, en niet pas in Mozambique.

Lissabon, de eerste keer

2005-11-19T19:05:00.000Z

Op het laatste moment besloot ons vliegtuig gewoon te landen naast onze flat, en niet erin. Maar qua bouwstijl lijkt onze nieuwe woonomgeving wel veel op de Bijlmer. Vreemd genoeg staat onze wijk, Telheiras, bekend als poepchic.

Wij maar denken dat Portugal een arm land was dat bijna wel gedwongen was haar arme koloniën uit te wringen. Niets is minder waar. Er rijden hier meer Mercedessen rond dan in Duitsland. De Jappen zullen jaloers zijn op de blitse telefoontjes hier. Het kan iets te maken hebben met geld van de EU ofzo. Maar het lijkt wel lekker te lopen in Portugal, of in ieder geval in Lissabon.

Nadat we onze spullen gedumpt hebben in de Bijlheiras zijn we meteen maar even in het toeristisch centrum gaan ronddolen. Veel leuke kleine straatjes. Overal liggen en hangen de vissen klaar om gegeten te worden. Bouwkundig is er sprake van enig achterstallig onderhoud (44080), dus het ziet er best charmant uit allemaal.

De cursus Portugees is pittig. We hebben per dag 5 uur les, met z’n tweeën bij 1 lerares. Vooral de uitspraak lijkt onnodig ingewikkeld. Maar na een week ben je daar aan gewend en begin je zowaar wat te snappen.

Het cursusinstituut CIDAC is van een kaliber dat bijna uitgestorven is. Het bevindt zich in een dure straat die uitkomt op het Parque Gulbenkian, in een oud krakend pand, met stoffige vloerbedekking, vooroorlogse Duitse projectieschermen van het merk “Reflecta” aan de muur, kasten vol boeken die zurig ruiken en nooit meer open zullen gaan. Het CIDAC wordt gerund door Maria, een elegante dertigster, die op miraculeuze wijze is gestopt met roken, griezelig goed Engels spreekt en de touwtjes stevig in handen heeft. Zij is samen met één taaldocent de enige vaste werkneemster. Verder wordt het CIDAC bevolkt door een zwerm docentes die allemaal even bijzonder als freelance zijn.

Manuela is waarschijnlijk in de zestig, gekleed in een joggingbroek. Ze is geboren in Mozambique, en je kunt zien dat ze de zon van heel dichtbij heeft bekeken. Haar moeder kwam uit Portugal, de familie van haar vader woonde al enkele generaties in Mozambique. Waarschijnlijk heeft ze een interessante geschiedenis, want ze praat er niet makkelijk over. Desgevraagd zegt ze dat ze vroeger een “typische kolonistendochter” was. Nu lijkt ze vooral gedesillusioneerd en hard.

Marisa is een jonge dertigster met een universitaire opleiding Portugees en Engels, voor wie het free-lance werken bij CIDAC de meest serieuze baan tot nu toe is. Tussen de regels door geeft zij regelmatig haar visie op de Portugese maatschappij, waar ze zelf niet al te vrolijk van wordt. Ze wil verhuizen naar een land waar alles goed geregeld is, en denkt daarbij aan Nederland. Voorlopig laten we haar maar in de waan.

Paulo, een van de weinige mannen die werken voor het CIDAC, verschijnt dagelijks gehuld in een verse tabaksgeur en een legerbroek. Hij is nogal politiek bewust en geeft veel hints over de manier waarop het fascistisch systeem in Portugal vroeger werkte. Door hem realiseer ik me dat het fascisme hier nog maar 30 jaar weg is, en dat we in Nederland langzaam aan politiek onbenullig worden.

We lunchen elke dag in de novemberzon, in het park rondom het Gulbenkian Museum. Dat museum is gesticht door een vaag figuur waar een mooi verhaal aan vast zit. Steekwoorden wapenhandel, oost-europa, 2e wereldoorlog, vlucht, asiel in fascistisch Portugal. Wel een mooi park geworden.
In de weekenden hebben we tijd om de omgeving te verkennen. Tessa zit hier in de haven van Cascais, waar de wrakkige vissersboten naast decadenta drugsjachten liggen.

Verder hebben we Sintra gezien, een buitenplaats met een paar aardige paleizen. De 2 wulpse schoorstenen zijn analoog aan de kwaliteit van het eten in Portugal.